De redelijke onder de radicalen

,,Een hele lieve minister'' zou Paul Rosenmöller (45) zijn. Ten minste, daarop rekent geestverwant Mieke Vogels, minister van Gezondheid en Gelijke Kansen in België. Ze zei het vorige week bij de start van de GroenLinks-campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen, in Rotterdam. Het gejuich dat na haar ontboezeming opsteeg, mag tekenend heten voor het vertrouwen dat de GroenLinkse lijsttrekker bij zijn achterban geniet. Het is ook veelzeggend voor de aspiraties waarvoor Rosenmöller staat: niet eerder voerde GroenLinks een campagne die zo in het teken staat van de wens mee te regeren. Sinds januari promoot hij een centrumlinkse coalitie van CDA, GroenLinks en PvdA. Hij hamert op polarisering: na 15 mei is linksom of rechtsom - verkondigt hij - een regering met GroenLinks of de 'asociale coalitie' met Fortuyn erin.

Wat die taxatie ook vermag - bij de gratie van andere partijen - zoveel zelfverzekerdheid leek nog maar een half jaar geleden niet van Paul Rosenmöller te verwachten. De glans leek er lange tijd af bij de voormalige wonderboy van GroenLinks, wiens partij acht jaar lang verkiezingsoverwinningen behaalde sinds hij, na de verloren verkiezingen van 1994, fractieleider werd. Het afgelopen jaar kende GroenLinks zo zijn `affaires'. Rosenmöller kreeg kritiek op zijn lange zwijgen in de affaire-Singh Varma: het Kamerlid dat was vertrokken wegens een `terminale ziekte' die later verzonnen bleek. Hij kreeg kritiek toen hij zijn steun aan het Amerikaanse militaire optreden in Afghanistan onder druk van de achterban 'opschortte'. Niet realistisch, draaierig, moralistisch: aan het Binnenhof klonken weer de kwalificaties waarmee GroenLinks als niet-regierungsfähig gold.

Tijdens Paars I was Rosenmöller - in de ogen van de pers - de `echte' oppositieleider. Zijn partij beschikte maar over vijf Kamerzetels, maar Rosenmöller onderscheidde zich als fel debater die regelmatig `beet' had bij premier Kok. Na de verkiezingen van 1998 beschikt GroenLinks over elf zetels. Rosenmöller gold vanaf het begin als een niet-archetypische figuur ter kleinlinkse zijde. Opgegroeid in Heemstede in een van de V&D-families, kwam hij niet uit een van de samenstellende delen van GroenLinks (CPN, PSP, PPR en EVP). Wel werkte hij na een afgebroken studie sociologie als bootwerker en vakbondsonderhandelaar in de Rotterdamse haven. In 1986 stemde hij nog PvdA.

Als fractievoorzitter van GroenLinks hamerde hij op thema's als sociale gelijkheid en milieu, maar bouwde ook aan een eigen stijl als `kwaliteitsoppositie': kritiek èn alternatieven leveren. Hij bouwde er voor sommigen een reputatie mee op als `redelijke' radicaal. Voor anderen bleef hij een softe lichtgewicht - leuke uitstraling, weinig ruggengraat. Bij de enige eerdere Tweede Kamerverkiezingen die hij als lijsttrekker leidde, boekte GroenLinks in 1998 forse winst: van vijf naar elf zetels. Lang wezen opiniepeilingen gedurende de tweede paarse periode op nieuwe winst - tot achttien zetels. Minister van Binnenlandse Zaken Klaas de Vries (PvdA) oordeelde vorig jaar dat Rosenmöller ,,fantastisch bezig is in de oppositie'' en dat GroenLinks serieus genomen kon worden. Rosenmöller zelf kondigde, met een schuin oog naar de Groene regeringsdeelname in België, Frankrijk, Duitsland , Finland, halverwege Paars II aan de volgende campagne op regeringsdeelname te richten.

De partij wijzigde de statuten om hem voor een derde keer te kiezen tot haar politiek leider. De ambitie om te regeren lijkt zich dit jaar tegen Rosenmöller te keren. PvdA-leider Melkert zet hem in het allereerste lijsttrekkersdebat weg als onverantwoordelijk: ,,Je laat de harde kant liggen, Paul.'' Archiefbeelden duiken op van Rosenmöller als stakingsleider in de haven, met een nep-Rotterdams accent. Hij is deel van de gevestigde orde in Den Haag, ver van de kiezer. ,,Je hoort erbij, daar is niets aan te doen'', zucht hij op de avond van de raadsverkiezingen. GroenLinks daalt in peilingen onder de tien zetels.

Nu is alles alweer anders. Rosenmöller won het eerste debat met Fortuyn, en zit lachend en ontspannen bij tv-debatten met hem. In de peilingen nadert GroenLinks zachtjes haar hoogste scores: nu op zestien.

Dit is het tweede deel van een serie portretten van lijsttrekkers. Het eerste verscheen zaterdag 27 april.