Spoelen en drogen

Nog niet zo lang geleden was voor sommigen een vaatwasser een teken van luiheid en morele zwakte. Het kon toch gewoon met de hand? En je kon tijdens het afwassen toch zulke goede gesprekken hebben? Menig kind zag zijn jeugd verpest door eindeloze ruzies over het afwassen.

Die houding is nu anders. Toch hebben velen nog geen vaatwasser: de penetratiegraad schommelt ergens rond de vijftig procent.

De werking van de vaatwasser is voor iedere toeschouwer eenvoudig te doorgronden: het is een veredelde tuinsproeier, met vier spoelgangen: koud voorspoelen (het grove vuil wordt verwijderd), reinigen (warm, met vaatwasmiddel), tussenspoelen (warm of koud, om de vaat te ontdoen van het waswater) en naspoelen (warm, met naspoelmiddel dat het vlekken van het water verhindert). Daarna volgt de droogfase. Meestal is het met een uurtje gepiept. De vaatwassertechniek is flink in beweging. Let bij aankoop op energieverbruik, geluidsproductie, automatisch programmeren en nieuwe onthardingstechnieken. Vroeger (20 jaar terug) was 50 liter per wasbeurt heel gewoon, nu kan het al vanaf 10 liter. Het stroomverbruik daalt vooral omdat er minder water opgewarmd hoeft te worden.

De machines zijn veel geruislozer geworden: meer en zwaardere isolatie, rubberen tussenstukken tussen pomp en kuip, stillere motoren, een andere waterloop zodat de pomp geen lucht meer pompt (dit gaf de op zich wel gezellige slurpgeluiden), en traploze aanpassing van het pomptoerental aan de waterhoeveelheid.

Tegenwoordig kunnen de topmodellen het programma zelf aanpassen, en het eindresultaat is beter dan handmatig instellen. Afhankelijk van de vuilheidsgraad van het water (gemeten door een optische sensor) kan de computer de wastemperatuur verlagen, en er kan een spoelgang worden overgeslagen. Ook de benodigde waterhoeveelheid wordt berekend: de computer `ziet' hoeveel water er op de vaat `blijft hangen' en kan beslissen eerder te stoppen met water innemen. Miele meet aan de hand van de opwarmtijd (bij een bekende hoeveelheid water) het gewicht (en daarmee de hoeveelheid) van de vaat.

Groot probleem was altijd het ontharden van het water. Te hard water zorgt voor kalkvlekken op de glazen. De ingebouwde waterontharder absorbeert de kalk. Echter, er is weer een zoutoplossing nodig om de kalk uit de ontharder te krijgen (regenereren). Om het zoutverbruik omlaag te krijgen (vanwege milieuredenen en om minder te hoeven bijvullen) wordt het regenerenen niet meer iedere keer gedaan, maar af en toe, afhankelijk van de waterhardheid die de gebruiker zelf moet instellen. Helaas, direct na het regeneren werkt de ontharding zo goed, dat het water te zacht is. Dan wordt de vaat uitgeloogd: de hoeveelheid kalk en mineralen in de oppervlaktelaag van het glaswerk is hoger dan die in het water, en een deel ervan wordt door het water opgelost: het glaswerk wordt troebel. De oplossing hiervoor was het bij de waterinname bijmengen van niet-onthard water, waardoor de juiste hardheid wordt bereikt.

Marktleider op de Europese vaatwassermarkt (zowel qua aantallen als qua innovatie) is Bosch. Men verblufte onlangs de bezoekers van de Berlijnse witgoed-beurs HomeTech met de OptoSensor: een glazen buisje in de spoelruimte, waarin een lichtstraal meet hoeveel kalk zich op het glas afzet. De ontharding kan dan precies worden gedoseerd, inclusief de effecten van eventuele ontharder in het wasmiddel. Dit is een stuk nauwkeuriger dan de weerstandsmeting van het water bij inname, wat andere merken doen. Om dit snufje goed aan de consument zichtbaar te maken (en het de concurrenten flink in te wrijven) zit het in de deur gemonteerd, terwijl het natuurlijk ook gewoon binnenin de machine had gekund.

Miele heeft een derde rek voor het bestek; het staat niet meer tegen elkaar aan waardoor vlekken ontstonden en er komt ruimte vrij in de onderkorf. Men was wel zo slim dit idee te patenteren. AEG, die zich sterk profileert als milieuvoorloper (in de folders lijkt het alsof de vaatwassers in het bos groeien) introduceerde het wisselspoelen: je spoelt de boven- en onderkorf niet tegelijk maar achter elkaar: minder water (en stroom) nodig. AEG heeft ook een lampje binnenin: gezellig. Bauknecht heeft modellen met een groot tekstdisplay.

Minder populair is de smalle (45 cm) vaatwasser. Leek handig, maar in het weekend is het toch te klein. En de gewone modellen zijn dankzij de computer bij halve lading net zo zuinig. Er zijn ook extra hoge vaatwassers.

Mooi, trendy en niet zo handig kan ook: twee vaatwassers naast elkaar, in vlekgevoelig roestvrij staal.