Somaar

Ik werd ineens `zomaar' overmand door nostalgie. En dat is lastig, als je ergens in India zit. Nostalgie waarnaar – Nederland? Ik volg het nieuws uit Nederland dagelijks en dat ontneemt je elke nostalgie. Mijn nostalgie kan met geen enkele sleeptheorie terug te brengen zijn tot Nederland. Nederland sla ik voorlopig over. Na 15 mei zie ik wel weer, maar een land dat zo massaal achter iemand als Pim Fortuyn aanloopt kan ik even niet serieus nemen.

Ik bedoel, het zijn toch geen domme, ongeletterde, Indiase boeren die daar wonen? Mensen op het Indiase platteland geloven alles, ze hollen achter elke demagoog aan. Maar Nederlanders kunnen meestal redelijk lezen en schrijven, dacht ik. Van hen verwachtte ik meer.

Ik schreef `zomaar' in de eerste zin tussen aanhalingstekens en `zomaar' is zoals u weet, een Surinaams woord, uit te spreken als `somaar'. Bij het volgen van het nieuws uit Nederland was het een verlichting, een luxe, om nog een andere thuisbasis te hebben. Een nog gekkere thuisbasis, maar `somaar' is een mooi woord.

Als je tegen een Surinaamse jongen die in de Amsterdamse tram voortdurend tegen je stoel aanschopt zegt: `hou daarmee op'!, zegt hij steevast, met van die grote, verwonderde creoolse ogen: `Somaar'! Ja, dan smelt je, somaar.

Uit de nostalgie die mij overmande kroop ik achter mijn computer, en zonder te weten hoe laat het in Suriname was of hoe warm (ja zeg, hoe warm, in Suriname is het altijd 30 graden) klikte ik op ABC-radio. Ik had ook kunnen klikken op Apintie, The love station, maar dat is misschien iets te veel van het goede als je met heimwee zit. Er is nog een andere, Trishul-radio geheten, en daarmee ben je weer terug bij het hindoe-fundamentalisme dat ik hier al ruimschoots heb.

Dat hindoe-fundamentalisme verspreidt zich snel. Achter elkaar van die afschuwelijke religieuze muziek, muziek die mensen elk kwaad laat bekennen, of ze het begaan hebben of niet. De politie zou vaker religieuze muziek moeten gebruiken bij verhoren.

Nee, dan ABC, het station van ene Johnny Kamperveen, eens tv-presentator in Nederland en geremigreerd, goddank, want zulke dingen wil je Nederland ook weer niet aandoen.

Via Real-Audio kon ik naar oud nieuws luisteren van het land waar ik somaar heimwee naar had. En dat is, hoe zal ik het zeggen, behoorlijk genezend. Maar tegelijk te leuk om het u te onthouden.

,,Iedere dag om twwee uur'', zegt een opzwepende stem, en de dubbele w staat voor de Surinaamse w. In moppen over Surinamers schrijven ze `oeeee', maar dat vind ik overdreven, ik kom per slot uit dat land, heb er mijn jonge jaren doorgebracht, mooie jaren, ik laat me niet beledigen.

Dan komt de stem van Johnny Kamperveen die de datum aankondigt alsof het een grote verrassing is: ,,Het Is Dinsdag 23 April Beste Mense!!!'' Ik neem aan dat de Surinamers daarvan opkijken, anders zegt een omroeper het niet zo, met drie uitroeptekens.

,,De hoofdpunten van het news .'' (Nieuws wordt in Suriname op z'n Engels uitgesproken).

,,Het bestuur van de moederbond is seer verontwwaardigd over de besuinigingsmaatregele van de regerin. Dus de regerin wordt, kortom, om ophelderin gevraagd, zegt voorzitter Imro Krep.''

Dan komt de voorzitter van de moederbond aan het woord: ,,Ik moet U segge, althans wwij van de moederbond, dat wwij seer verontwwaardig moete opkijke, dat wwij hebbe vernome dat de regerin besig is met sulleke besuinigingsmaatregele, in feite. In soverre, dat naar hore segge, en wwat we vernome hebbe in de pers, dat er héél wwat besuigingingsmaatregele sulle worde genome die, in feite, de so swwaar getroffe koopkrag wwaaronder de wwerknemers lijde, dat dat verder sal afgleide! Wwij vinde dat een seer kwwalijke saak, nie wwaar.''

De voorzitter had meer: ,,Ma wwe hebbe een schrijve gestuurd naar de regerin, wwaarbij wwe de regerin segge dat punt één: wwe hebbe allemaal meegewerk aan een tripartiete overleg. En een tripartiete overleg is nie somaar!''

Somaar! Ik hoorde het woord en kwam niet meer toe aan punt twwee. Suriname is Suriname is Suriname, zoals Shakespeare al zei. Het land leert het nooit en blijft zo charmant.

Ik weet zeker dat ik het land niet zo charmant zou vinden als ik er niet 18.000 km van verwijderd was. Van landen die je charmant vindt hoor je per definitie 18.000 km verwijderd te zijn. En ik dacht: ik mis die taal. Ik mis die lekkere, dikke w. Ik mis het kinderlijke koeterwaals in een grotemensensituatie, en dit laatste woord spreken ze in Suriname uit als sietewwasie.

Toen deed ik een grote fles Indiaas bier open en dat had ik niet moeten doen. Want van Indiaas bier krijg je grote gedachten die niet noodzakelijkerwijs zinnig of oorspronkelijk zijn, maar je kunt niet alles hebben. Zo begreep ik ineens, om 2 uur 's nachts, en dan is het stil in Delhi en nog steeds erg warm, waarom de hele wereld ineens zo gek doet. Weet u: Le Pen in Frankrijk. De gekte in het Midden-Oosten, waar ik allang niets meer van begrijp. Pim Fortuyn in Nederland.

Het is kinderlijk koeterwaals in een grotemensensituatie. Ik hoor dat in Delhi nu ook adreslijsten in omloop zijn met namen van moslims. Als het zover is, zullen de hindoe-fundamentalisten ook in hoofdstad Delhi de moslims weten te vinden, zoals in deelstaat Gujarat. Ik heb gelukkig een hindoenaam en het liefst sta ik op geen enkele lijst, maar voor zulke laffe keuzes word je gesteld, tegenwoordig.

Maar wat ik ineens begrijp, is dat de hele wereld last heeft van nostalgie. Van een tijd toen alles overzichtelijk was. Toen er alleen soortgenoten waren en alleen soortgenoten elkaar kwaad deden. Dat is op de één of andere manier draaglijker dan wanneer `niet-soortgenoten' kwaadaardigheden begaan. Van soortgenoten weet je waarom ze kwaad zijn op jou en je zullen afslachten: ooit, lang terug, heeft een voorvader een buitenechtelijke relatie met andermans voormoeder gehad, van die dingen. Dat is ook ernstig, maar niet-soortgenoten hebben zulke excuses niet nodig. Ze slachten je af omwille van het niet-soortgenoot zijn, en daar kun je je niet tegen verdedigen. Het gebeurt helemaal op z'n Surinaams: somaar.

ramdas@nrc.nl