Nakende hereniging schaakwereld

Bij een internationaal toernooi in Praag zijn deze week bijna alle topschakers aanwezig. Er wordt niet alleen geschaakt, maar ook schaakpolitiek bedreven om tot een algemeen erkend wereldkampioenschap te komen, zonder vluggertjes.

Het gebeurt niet vaak dat alle topschakers bijeen zijn, maar bij het Euroteltoernooi in Praag is het bijna gelukt. Onder de tweeëndertig deelnemers in de Tsjechische hoofdstad zijn wereldkampioenen en ex-wereldkampioenen van verschillende gezindten: Kasparov en zijn opvolger Kramnik als vertegenwoordigers van het geprivatiseerde wereldkampioenschap, maar ook Karpov, Anand en Chalifman, de oud-kampioenen van de FIDE, de wereldschaakbond.

Alleen de jonge ster Roeslan Ponomariov, de nieuwe wereldkampioen van de FIDE, is niet gekomen. Het ging om geld, maar vooral om een principe. Ponomariov wilde evenveel startgeld als Kasparov en Kramnik en hij kreeg het niet, wat laat zien dat `wereldkampioen van de FIDE' niet de hoogst aangeschreven titel in de schaakwereld is.

Er worden rapidpartijen met een half uur bedenktijd gespeeld en wie verliest doet niet meer mee. Aan het eind van het toernooi wordt het ernst, want de laatste twee overblijvers spelen twee partijen die zeven uur mogen duren.

Vier Nederlanders mochten meedoen, Loek van Wely, Jeroen Piket, Jan Timman en de onlangs tot Nederlander genaturaliseerde Bosniër Ivan Sokolov. Van Wely en Timman lagen er gisteren in de eerste ronde meteen uit. Timman verloor met 2-0 van Anand door krasse blunders. Het leek wel of hij er met zijn hoofd niet bij was.

Van Wely werd na zware strijd geëlimineerd door Ivantsjoek (1,5-0,5) en Sokolov won van de geduchte Hongaar Peter Leko in de vijf-minutertjes die de beslissing brengen als het in eerste instantie 1-1 is geworden. Jeroen Piket moet pas vandaag aantreden tegen de Rus Peter Svidler.

Er zal ook aan schaakpolitiek worden gedaan in Praag. De aanwezigheid van zoveel topschakers was voor toernooiorganisator Bessel Kok – rond 1990 de drijvende kracht van de jammerlijk ter ziele gegane Grandmasters Association – aanleiding om aan het eind van het toernooi een soort topconferentie uit te schrijven.

De bedoeling is om te komen tot iets dat de schaakwereld sinds het schisma van 1993 pijnlijk heeft gemist: een algemeen erkend wereldkampioenschap waar iedereen die iets betekent aan meedoet en dat op een serieuze manier wordt doorgevoerd. Met andere woorden: geen vluggertjes, maar langdurige partijen en ook geen knock-outsysteem.

Een paar maanden geleden heeft de Amerikaan Yasser Seirawan hiervoor een plan opgesteld dat veel bijval kreeg, ook al was er op allerlei details kritiek. Kasparov liet weten dat zijn breuk met de FIDE in 1993 een grote vergissing was geweest en dat het nu de tijd voor compromissen was.

De FIDE, die zich aanvankelijk erg vijandig opstelde tegenover dit toernooi in Praag omdat het gezien werd als concurrentie voor de eigen evenementen, lijkt ook aardig bijgetrokken. FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov kondigde aan dat hij aanstaande zondag op de prijsuitreiking aanwezig zal zijn en de volgende dag aan de schaakpolitieke besprekingen zal deelnemen.

De jonge Ponomariov heeft, heel verstandig, al vaak gezegd dat hij wil schaken en niet aan politiek wil doen. Hij zal niet dwarsliggen als er een mogelijkheid tot hereniging is.

Minder zeker is dat van Vladimir Kramnik. Zijn wereldkampioenschap, gebaseerd op zijn overwinning in de match tegen Kasparov in 2000, wordt niet gesteund door een bond en ook niet geheiligd door het feit dat hij de sterkste schaker ter wereld zou zijn, want dat is nog steeds Kasparov.

Kramnik lijkt zich schrap te zetten. Vorige week werd er geheel onverwachts een ander en minder serieus herenigingsplan ingediend door de televisiemaatschappij Einstein, die een contract met Kramnik heeft, en een nieuwe verschijning in de schaakwereld, de Frans-Syrische mevrouw Nahed Ojjeh. Als weduwe van een grote Saoedische wapenhandelaar schijnt zij over miljarden te beschikken en ze wil er veel van in het schaken stoppen.

De hereniging van de schaakwereld is in ieders belang, maar er staan ook zoveel deelbelangen op het spel dat gevreesd moet worden dat op de topconferentie iedereen in zelfzuchtig gekakel over elkaar heen zal vallen. Het valt niet mee om de schaakwereld tot verstand te schoppen.

Wit Ivantsjoek-zwart Van Wely, tweede partij

1. 1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. Lf1-d3 b7-b5 8. a2-a4 b5-b4 9. Pc3-a2 Lc8-b7 10. Pa2xb4 d6-d5 11. c2-c3 d5xe4 12. Ld3-e2 Dd8-c7 13. f2-f4 Pb8-d7 14. 0-0 Lf8-e7 15. a4-a5 0-0 16. Dd1-e1 Pd7-c5 17. De1-f2 Tf8-d8 18. f4-f5 Pc5-d3 19. Le2xd3 e4xd3 20. f5xe6 Le7xb4 21. c3xb4 Td8-d5 22. Ta1-c1 Dc7-e7 23. Df2-g3 f7xe6 24. Tc1-c7 Td5-d7 25. Tc7xd7 Pf6xd7 26. Dg3-c7 Lb7-d5 27. b4-b5 a6xb5 28. Pd4xb5 Ta8-b8 29. Pb5-c3 Ld5-a8 30. a5-a6 De7-e8 31. Tf1-f2 Pd7-f6

32. Tf2xf6 Tb8xb2 Want na 32...gxf6 wint wit met 33. Lh6 33. Tf6-f2 Zwart gaf op.