Moeder van omstreden Barbiepop

Ruth Handler, ontwerpster van 's werelds populairste pop Barbie, is overleden. Fabrikant Mattel verkocht er meer dan een miljard.

Volgens de zaterdag overleden ontwerpster Ruth Handler (85) was Barbie de `belichaming van hoe kleine meisjes zichzelf en hun toekomst zien in de volwassen wereld'. De eerste Barbie had blond haar, blauwe ogen en onwaarschijnlijk vrouwelijke proporties. Eén van de laatste Barbies is zwart en kinderarts.

Ruth Mosko was de jongste van tien kinderen in een Pools-joods immigrantengezin in Denver. Op 19-jarige leeftijd vertrok ze naar Hollywood. Een jaar later trouwde ze haar eerste schoolliefde Elliot Handler, een student industriële vormgeving met wie ze in de garage van hun huis een winkel opzette met plastic geschenkartikelen.

Dat was het begin van speelgoedfabrikant Mattel, in 1942 opgericht door Ruth en haar man en hun zakenpartner Harold Matson. Mattel is een samenvoeging van de achternaam van de zakenpartner en de voornaam van de echtgenoot van Ruth. De eerste jaren produceerde Mattel voornamelijk poppenhuismeubilair en speelgoed.

Elliot richtte zich voornamelijk op het ontwerpen van een pratende pop. Eind jaren vijftig ontwierp Ruth Handler Barbie naar het evenbeeld van de Duitse langbenige, hooggehakte pop Bild-Lilli, het evenbeeld van een pin-upachtige stripfiguur die dagelijks in Bildzeitung verscheen. Ze vernoemde de Amerikaanse versie naar haar tienerdochter Barbara. De mannelijke bestuurders van Mattel voelden er aanvankelijk weinig voor. In 1959 debuteerde de pop toch op de Amerikaanse speelgoedbeurs. Ruim 35.000 stuks werden er van verkocht, inmiddels zijn meer dan een miljard Barbiepoppen in 150 landen over de toonbank gegaan. De eerste mannelijke Barbiepop werd Ken, in 1961, genoemd naar een overleden zoon van het echtpaar. De donkere vriendin van Barbie, Christie, was er in 1969. De eerste zwarte Barbie was er evenwel pas in 1981.

Barbie's hyperslanke taille en grote borsten waren noodzakelijk om de pop ook met kleding aan een vrouwelijk figuur te laten behouden. De stoffen waren in de jaren vijftig en zestig stugger en dikker dan ze nu gemaakt kunnen worden. De Barbie werd mede door haar vormen de meest omstreden meisjespop. Feministes, psychologen en bezorgde moeders streden tegen de Barbiehype.

Ruth Handler en haar man werden in 1975 uit het bedrijf gezet. In 1978 betaalde ze 57.000 dollar boete aan de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC als schikking in een fraudezaak. Later stichtte Handler een bedrijf dat borstprotheses maakte voor vrouwen die, net als zijzelf, een borstamputatie hadden ondergaan. Handler had zelf borstkanker gekregen in de jaren zeventig, waarna het haar moeite kostte passende protheses te vinden.

In 1980 was de omzet van haar Nearly Me-kunstborsten tot meer dan een miljoen dollar opgelopen. Ze gaf ook lezingen over borstkanker, waarin ze steeds hamerde op het belang van onderzoek om de ziekte tijdig te kunnen ontdekken.

Ruth Handler stierf zaterdag in een ziekenhuis in Los Angeles.