Kok vraagt VS uitstel voor JSF-deelname

Premier Kok heeft zaterdag de Amerikaanse ambassadeur, J. Sobel, ingelicht dat het kabinet bij nader inzien graag op een later tijdstip een besluit zou willen nemen over deelname aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter (JSF).

De Amerikanen zouden naar verwachting in de loop van deze week reageren op het voorstel van Kok, die werd vergezeld door minister Jorritsma (Economische Zaken) en staatssecretaris Van Hoof (Defensie). Zo nodig zal het kabinet vrijdag een extra zitting wijden aan de zaak.

Hoezeer het kabinet verdeeld is over de vraag of Nederland moet meedoen aan de ontwikkeling van het nieuwe Amerikaanse gevechtsvliegtuig bleek dit weekeinde uit uitlatingen van VVD-minister Zalm (Financiën) voor de radio. Dit ondanks een besluit van het kabinet in februari om mee te doen.

Zalm zei dat de ministerraad van afgelopen vrijdag een van de onaangenaamste van het gehele tweede paarse kabinet was geweest. De beraadslagingen moesten verscheidene malen worden geschorst omdat de ministers het faliekant oneens waren. De VVD-bewindslieden zijn voor, die van D66 tegen, terwijl veel PvdA-ministers naar verluidt door ernstige aarzelingen zijn bevangen nadat er vorige week in de Tweede Kamer geen meerderheid voor het project bleek te bestaan en hun eigen PvdA-fractie tegenstemde.

Vooral de VVD, die een krachtig pleitbezorger is van het project, gaf het afgelopen weekeinde lucht aan haar onvrede over de gang van zaken. Volgens fractieleider Dijkstal heeft de PvdA, wier fractie zich tegen het project verklaarde nadat haar ministers zich er eerder voor hadden uitgesproken, zich opgesteld als ,,een stuurloos schip''. ,,De PvdA toont een groot gebrek aan ondernemingszin. Dat kost Nederland veel geld, veel werkgelegenheid en aanzien in het buitenland'', aldus Dijkstal op een VVD-verkiezingsbijeenkomst in Amersfoort.

Zalm verweet de PvdA dat ze onder invloed van de verkiezingen van mening is veranderd. De minister zei zich ,,persoonlijk bele-digd'' te voelen door de opstelling van de sociaal-democraten. Het kabinet besloot in februari een `JSF-ticket' te kopen voor 800 miljoen dollar. In ruil daarvoor kunnen Nederlandse bedrijven meedoen aan de ontwikkeling. De overheid zou de investering onder meer terugverdienen door afdracht van een deel van de verwachte omzet van de bedrijven en door kortingen op de aanschaf van JSF-toestellen voor de Nederlandse luchtmacht. Volgens de PvdA-fractie rammelen Zalms berekeningen echter. De minister bestrijdt dit.

Het kabinet werd het afgelopen vrijdag uiteindelijk eens een poging te wagen om het besluit over deelname aan de JSF tot ,,het midden van dit jaar'' uit te stellen. Na de verkiezingen van 15 mei zal zich wellicht een duidelijker meerderheid voor of tegen het project aftekenen dan nu.