Het grote lice-trekker-debat

Het beste lijsttrekkersdebat tot nu toe. Zeker, er was rumoer, maar bij de drie chaotische discussies na de gemeenteraadsverkiezingen, in Buitenhof en 2 Vandaag praatten de lijsttrekkers nog meer door elkaar. Vier blokjes waarbij alle lijsttrekkers eerst de gelegenheid kregen om in twee zinnen te zeggen wat ze aan de door burgers in filmpjes uiteengezette landelijke problemen willen doen. Daarna het debat, voorgezeten door RTL's Haagse chef Frits Wester. In tegenstelling tot vorige keren kon ik vrijwel alles verstaan. De dwang tot bondigheid vind ik terecht, zo vlak voor 15 mei. Veel kiezers hebben baat bij samenvattingen, zodat ze tenminste met enige voorinformatie het stemhokje betreden.

Het gejoel, de entourage van de Soundmixshow-finale, reclameonderbrekingen en de stemming per afstandsbediening voor de toeschouwers maakten het plat. Soundmix-presentator Hennie Huisman sprak tegen een Engelstalige Soundmix-kandidaat over lice-eeeh-trekkers. Ja, hij kan Engels. Zijn gesprekken met de zangers vergden zoveel tijd dat de politici bijna drie kwartier moesten wachten voordat ze aan de beurt kwamen tussen de oproepen voor 0900-telefoon-stemmingen over de soundmixkandidaten. Een kapitale blunder van de RTL-regie. Vanmorgen kon ik hen niet op tijd bereiken voor commentaar.

Dijkstal toonde zich een slechte verliezer. Gedurende het debat zakte de bijval voor hem van 18 tot een schamele 8 procent. ,,Ik heb even gekeken. Wie daar zo zaten, hoorden bij Fortuyn'', zei Dijkstal zondag in het Journaal. Maar als het publiek van de Soundmixshow (zangers doen sterren na) al niet goed genoeg meer is voor de VVD.

Het was naïef om anders te verwachten bij een debat dat als pauze van amusement is gepland. Omkering van de hiërarchie. Het laat zien hoeveel moeite de gevestigde partijen hebben met de televisiedemocratie. Slingeren tussen uitersten, tussen Torentjesoverleg, geheime benoemingen en soundmix-lawaai. De verontwaardiging achteraf doet wereldvreemd aan.

Het leek wel de zitkamer voor ouders en leraren bij een eindexamenfuif in de garage. Ad Melkert lachte zuur alsof hij voor de grap een lolly bij de koffie kreeg. O, o, wat origineel. Die zou na al die kritiek op zijn starheid bij het eerste debat nog bereid zijn om in een tutu pirouettes te draaien. ,,Wacht maar tot ik premier ben'', klemt hij tussen de kaken. Toch was hij een sportiever verliezer dan Dijkstal. Hij zei achteraf dat je in staat moet zijn je boodschap ,,kort voor de mensen neer te zetten''. Waarvan acte.

Alleen de links- en rechts-populistische standwerkers voelen zich thuis in zo'n Soundmix-entourage. Paul Rosenmöller, trekker van de lifestyle-stem, speelde de populairste leraar en droeg geen donker pak zoals de vijf anderen maar een licht jasje met open wit boordje. In die vlotte outfit had hij zo de feestgarage kunnen betreden. Hij eindigde met 25 procent bijval, de tweede na Fortuyn die in het begin nog werd uitgejouwd maar wiens populariteit tijdens het debat van 25 naar 40 procent steeg. Rosenmöller kon het niet laten om van twee walletjes te eten, én, én. Winnen en toch kritiek op zo'n show. Dat het zo zou worden, had hij niet geweten, zei hij achteraf: ,,Ik vond het net te veel een combinatie tussen politiek en amusement''.

Wat zou D66 hebben gescoord met Europarlementariër Lousewies van der Laan, gisteren te gast in Buitenhof waar ze scherp met Weisglas over Israël debatteerde. Alleen al het contrast, één vrouw tussen mannen in pakken, zou gisteren wonderen hebben verricht. En ook een contrast met minister Tineke Netelenbos die zaterdagavond bij Andries Knevel nog eens haar zeurverhaal mocht afsteken. Nummer zes op de lijst van de PvdA en toch een vanzelfsprekend recht op de baan van commissaris van de koningin van Noord-Holland. Nederland is het enige land ter wereld waar de recherche een onderzoek start als de namen van de kandidaten van te voren bekend worden. Netelenbos vond zichzelf de ideale kandidaat, had ze vorige week tegen Sonja Barend gezegd: ,,Ik was vrouw en ik was van de Pvda''.

Geen wonder dat sommige kiezers op tilt slaan.