Europees hof wijst hulp bij zelfdoding af

Diane Pretty, een dodelijk zieke en volledig verlamde Britse vrouw die met hulp van haar man zelfmoord wilde plegen, is door het Europese hof voor de rechten van de mens vanochtend in het ongelijk gesteld.

Het hof in Straatsburg oordeelde unaniem dat haar mensenrechten niet waren geschonden door de Britse rechter die weigerde Pretty's echtgenoot Brian te vrijwaren van strafvervolging voor hulp bij euthanasie. Pretty (43) lijdt aan een voortschrijdende spierziekte, is vanaf de nek verlamd en heeft naar verwachting niet lang meer te leven. Ze vond dat haar uitgestelde dood neerkwam op een ,,onmenselijke of vernederende behandeling'', verboden door de Europese Conventie voor de Rechten van de Mens, die het Verenigd Koninkrijk ook heeft ondertekend.

Na de uitspraak van het hof zijn haar beroepsmogelijkheden uitgeput. Het echtpaar-Pretty zal nog wel een verzoek indienen bij de Britse regering om de wet te veranderen die euthanasie in haar uitzonderlijke omstandigheden verbiedt.

In hun vonnis zeiden de zeven Europese rechters dat ze ,,niets dan begrip'' konden opbrengen voor [Pretty's] ,,opvatting dat ze zonder de mogelijkheid haar leven te beëindigen een ellendige dood tegemoet zou gaan''. Maar ze voegden eraan toe dat daaraan ,,niet het recht kan worden ontleend te sterven door de hand van derden of met hulp van de openbare autoriteiten''.

Een van Pretty's advocaten, Mona Arshi, betrokken bij de mensenrechtengroep Liberty, zei teleurgesteld te zijn dat het hof ,,een kans heeft gemist'' om ,,een defect in de huidige wet te repareren, waardoor Diane en mensen zoals zij in een tragische val zitten''. De uitspraak zou volgens haar ook haaks staan op de uitspraak van een Britse rechter, eerder dit jaar, die een eveneens vanaf de nek verlamde vrouw het recht toekende haar beademingsmachine te laten uitzetten. Pretty heeft zo'n machine echter niet nodig om in leven te blijven.

Euthanasie is in het Verenigd Koninkrijk illegaal. De arts die een terminaal zieke patiënt een dodelijke injectie geeft (`actieve euthanasie') en de arts die een patiënt de middelen geeft om het zelf te doen (doctor-assisted suicide) zijn strafbaar, respectievelijk voor moord of voor het helpen bij of aanzetten tot zelfmoord. De praktijk is dubbelzinniger. Zo geven veel Britse artsen terminale patiënten probleemloos grote doses pijnstillers, die het leven bekorten maar formeel alleen lijden verlichten. Als de patiënt overlijdt, moet de openbaar aanklager maar aantonen dat de laatste overdosis morfine in plaats van de ziekte de oorzaak is. Die praktijk is ,,hypocriet'', zeggen voorstanders van euthanasie.

Het Europese hof oordeelde al binnen vijf weken na de hoorzitting, wegens de ernst van Pretty's toestand. De termijn is gewoonlijk een jaar, maar gevreesd werd dat ze zou overlijden vóór de uitspraak. Onduidelijk is nog wat de implicaties zijn voor de Nederlandse euthanasiepraktijk.