Elektrische hulp bij inspanning

Voor veel mensen die aarzelen tussen het gebruik van de auto of de fiets is de elektrische fiets een aantrekkelijk alternatief. De forens hoeft op deze manier nooit meer bezweet op het werk aan te komen.

Nooit meer last van tegenwind, vermoeidheid of van onneembare hellingen. Even een elektromotor inschakelen en het ongemak is overwonnen. De elektrische fiets is allesbehalve nieuw, want al in 1937 bouwden vijf Nederlandse rijwielfabrieken een door Philips ontworpen elektrische fiets. Het grote succes bleef echter uit en de oorlog maakte snel een einde aan de belangstelling. Maar sinds een jaar of zes is de elektrische fiets opnieuw op de Nederlandse markt, van diverse merken en in verschillende uitvoeringen.

Grofweg valt het aanbod uiteen in elektrische fietsen, waarbij de fietser altijd moet meetrappen terwijl de motor alleen ondersteuning verleent, en fietsen waarbij de motor volledig voor de aandrijving kan zorgen en meetrappen niet noodzakelijk is. Een elektrische fiets mag overigens niet zo geconstrueerd zijn dat ook het wegrijden geheel gemotoriseerd verloopt, wettelijk is het verplicht dat de fietser de fiets met pedaalkracht op gang helpt.

Er zijn fietsen met achterwielaandrijving of met voorwielaandrijving. Een voorbeeld van het laatste systeem is de Viale, van het in Arnhem gevestigde bedrijf Antec. Een 12-polige draaistroom inductiemotor in de naaf van het voorwiel zorgt voor de aandrijving. Verwarrend is de folder wel, want die meldt dat er aandrijving is op twee wielen. Antec bedoelt dat in het voorwiel een motor zit, terwijl de fietser het achterwiel aandrijft. De ondersteuning door het zogenaamde P.A.S.-Vario (Power Assist System) aandrijfsysteem is te regelen van 10 tot 90 procent. ,,Veel fietsen hebben per definitie 50 procent ondersteuning, bij sommige merken is er nog een ecostand, waarbij de ondersteuning 25 procent is,'' vertelt A.J.J. Leenaars, directeur en technische ontwikkelaar van Antec, ,,maar als je wind mee hebt of je rijdt van een helling af, is 25 procent al gauw te veel, terwijl je bij een heuvel op misschien wel 80 procent ondersteuning nodig hebt.'' De complete fiets weegt 33 kilo, de afneembare accu's 7,5 kilo. Volgens de fabrikant is de actieradius 50 km bij 50 procent ondersteuning, 25 km bij 90 procent motorondersteuning en ongeveer 70 kilometer bij 10 procent ondersteuning. Dezelfde fabrikant levert ook de Mare, die zowel met een P.A.S. Vario als met een zogenaamd Auto-vario aandrijfsysteem is uit te rusten. In dit laatste geval kan de fietser tijdens het (langdurig) remmen (bijvoorbeeld van een heuvel af) energie terugwinnen, door met behulp van een schakelaar de motor in het voorwiel te veranderen in een dynamo. Een ander voordeel van het Auto-vario systeem is, dat de berijder niet altijd mee hoeft te trappen.

Veel elektrische fietsen zijn uitgerust met versnellingen, variërend van een drieversnellingsnaaf, zoals de Lafree Twist van Giant of de Elo-Bike van Sachs, tot een 7 versnellingsnaaf, zoals de Sparta Pharos Atraxion of de Micro Power Exclusive.

Een fraai ontworpen fiets is de Linbike, met een uitzonderlijk lage instap. De motor heeft een vermogen van 250 Watt, het bereik met een volle accu is 25 kilometer.

Dit laatste punt, het bereik, is een belangrijke eigenschap van de elektrische fiets. Als de accu leeg is, is het immers meteen afgelopen met het comfort, even elektriciteit bijtanken is er niet bij. Binnen de wereld van de elektrische fietsfabrikanten is grote commotie ontstaan naar aanleiding van het consumentenprogramma Radar van de Tros. Aanleiding was een klacht van een kijker, die met de Batavus E-Go 1 niet verder kwam dan 12 kilometer. Volgens de klager was dat minder dan de fabrikant had beloofd. Vervolgens zijn vijf fietsen van verschillende merken op het circuit van Zandvoort getest. Hier zou blijken dat de opgegeven actieradius van de fietsen slechts sporadisch haalbaar zou zijn. Maar volgens Leenaars van Antec, waarvan de twee modellen fietsen trouwens niet in de uitzending getest zijn, valt op de wetenschappelijke aanpak van de proefnemingen wel wat aan te merken: ,,Er zijn een groot aantal variabelen die een rol spelen bij de actieradius, zoals de hoeveelheid wind, de windrichting, de mate van ondersteuning, de kwaliteit van het wegdek, het gewicht van de rijder, en de temperatuur, die immers de capaciteit van de accu bepaalt. Bovendien zou je voor een goed oordeel niet alleen de actieradius moeten testen, maar ook de techniek en het comfort van de elektrische fiets. Hoe betrouwbaar is het systeem bijvoorbeeld, hoe gemakkelijk kan je instappen, hoe is het rijgedrag, en is de fiets goed aan de hand mee te nemen.''

Er zijn verschillende soorten accu's gangbaar, zoals de – relatief goedkope – loodaccu (Antec), accu's van nikkelmetaalhydriden (Lafree, Batavus) of van nikkelcadmium (Sachs). Handig in dit verband is de energiemeter, die Lafree op de fiets heeft gemonteerd en die laat zien hoe vol de accu nog is.

Opvallend is dat menig fabrikant zich niet alleen richt op de fietser die op comfort uit is, maar ook op de sportieve fietser. Zo zijn er ook tal `powerbikes' verkrijgbaar, zoals de vijf modellen Flyers van het Zwitserse bedrijf BKTech. Dat opent de weg naar geruisloos mountainbiken met geringe krachtsinspanning.

De meeste prijzen van elektrische fietsen beginnen vanaf 1.400 euro. Door de fiets uit te laten voeren met een geveerde voor- of achtervork of zadel neemt de prijs vanzelfsprekend toe. De goedkoopste elektrische fiets is waarschijnlijk de Ecolux, voor een actieprijs van 995 euro speciaal uit Thailand geïmporteerd door Ecolux Nederland. Een 180 watt motor zorgt voor de aandrijving, de actieradius ligt volgens de importeur op 80 kilometer.

Nog een stapje comfortabeler dan de elektrische fiets is de ligfiets met een elektromotor. De Aerorider is een driewieler met overkapping, waar met spierkracht met gemak een snelheid van 45 km/uur is te behalen. De fiets is voorzien van een 500 W elektromotor, afhankelijk van het accupakket goed voor een bereik van 50 tot 100 kilometer. Een elektrisch ventilatiesysteem houdt de bestuurder fris en de aanwezige veiligheidsgordel garandeert de veiligheid. De Aerorider gaat naar verwachting deze zomer in productie.

Websites: www.antec.nl; www.ecoluxnederland.com; www.mp-products.nl; www.giant-bicycles.com; www.sachs.nl; www.swiss-flyer.com; www.batavus.nl; www.aerorider.com; www.apriliaenjoy.com