Duitsland botst met Europese Commissie

Bondskanselier Schröder en Commissievoorzitter Prodi bespreken vanavond de Duitse ergernis over de Europese Commissie. De problemen zijn zo groot dat ze niet tijdens één diner kunnen worden opgelost.

Als de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder over de Europese Commissie praat, kan hij rood aanlopen van ergernis. Binnenskamers gaat hij ondiplomatiek tekeer over Eurocommissarissen. De Nederlander Frits Bolkestein (Interne Markt) noemde hij onlangs ,,die onzalige man''. Vanavond gaan Schröder en Commissievoorzitter Romano Prodi proberen om tijdens een diner de problemen uit de wereld te helpen.

De kans dat ze daarin slagen is gering, ook al worden de conflicten naar buiten toe met de mantel der liefde bedekt. Ze zijn zo fundamenteel, dat ze niet tijdens een maaltijd opgelost kunnen worden. Zelfs de plaats van het diner, Brussel, is een gevoelige kwestie. Vorige maand nodigde Schröder Prodi uit om in Berlijn te komen aanhoren wat hij over de Commissie dacht. De Commissievoorzitter aanvaardde de invitatie. Maar hij realiseerde zich later dat het een gang naar Canossa zou lijken als hij zich door een boze Duitse regeringsleider zou laten ontbieden. Prodi sloeg de uitnodiging af en stelde in plaats daarvan een diner in Brussel voor, wat Schröder aanvaardde.

Bij de botsing tussen de bondskanselier en de Commissie speelt meer dan traditionele ergernis van Europese regeringen over `Brussel'. Het zit EU-lidstaten soms dwars dat de Commissie Europese wetgeving uitvoert die ze zelf hebben gemaakt. Maar ambtenaren van de Europese Commissie zeggen, op voorwaarde dat hun naam niet wordt genoemd, dat Brussel in dit geval zelf ook blaam treft. EU-diplomaten en Europarlementariërs zeggen hetzelfde: de hervormingen van de Commissie die Prodi bij zijn aantreden in 1999 doorvoerde, zijn een mislukking gebleken. Daarom zou Schröder gelijk hebben als hij zegt dat de Commissie geen eensgezind beleid voert, dat individuele Eurocommissarissen eisen stellen die niet met elkaar in overeenstemming zijn.

Officiële woordvoerders van de Commissie doen al Schröders kritiek af als een politieke kwestie: de bondskanselier wil met het oog op de Duitse verkiezingen in september niet door de Commissie in de wielen worden gereden. ,,Nee, Schröder heeft gelijk'', zegt een hoge EU-diplomaat. ,,Eurocommissarissen zitten allemaal in eigen paleizen en gaan hun eigen gang. De Commissie heeft geen beleid dat rekening houdt met regionale economische omstandigheden.''

Voorbeelden over het langs elkaar werken van Eurocommissarissen slaan niet alleen op Duitsland. Eurocommissaris Loyola de Palacio (Energie) zegt dat meer kernenergie nodig is wanneer de EU aan de milieueisen van het Kyoto-protocol wil voldoen. Volgens de woordvoerster van haar collega Wallström (Milieu) is daarover nooit binnen de Commissie overlegd. Sterker nog: Wallström meent dat de Kyoto-normen zonder uitbreiding van de kernenergie gehaald kunnen worden.

Europarlementariër Bert Doorn vertelt hoe Bolkestein en zijn collega David Byrne (Consumentenzaken) voor verwarring hebben gezorgd. Ze namen niet op elkaar afgestemde standpunten over verkoopbevordering en consumentenbescherming in. Europarlementariër Jan Mulder (VVD) zegt dat Eurocommissaris Franz Fischler (Landbouw) zwijgt als zijn collega Wallström onwrikbaar vasthoudt aan een ,,onzinnige'' nitraatrichtlijn. Commissaris Lamy (Handel) en Monti (Mededinging) liggen met elkaar overhoop over steun aan scheepswerven.

Prodi wordt dikwijls verweten dat hij niet het gezag heeft om Eurocommissarissen tot een gezamenlijk standpunt te dwingen. Ook speelt de factor dat Prodi in 1999 besloot dat Eurocommissarissen niet meer in één kantoorgebouw mochten werken. Ze werden verspreid over Brussel. Daardoor overleggen ze minder met elkaar. Tegelijkertijd werd de omvang van hun politiek benoemde kabinetten beperkt tot zes personen. Doel was de macht te beperken van de kabinetten en de invloed van de EU-lidstaten op de officieel onafhankelijk Commissie in te dammen.

Het resultaat is nu dat leden van kabinetten klagen dat zij onvoldoende mankracht hebben en teveel tijd in de auto door Brussel onderweg zijn om over dossiers te kunnen onderhandelen. Daardoor zijn Eurocommissarissen beperkt op de hoogte van het werk van collega's. Dat is een probleem, omdat alle besluiten van de Commissie collectief genomen worden. Iedere Eurocommissaris heeft medeverantwoordelijkheid voor een besluit, ook als hij instemt zonder zich er veel in te hebben verdiept.

EU-diplomaten zeggen dat Prodi erin is geslaagd de informele contacten van de EU-lidstaten met de Commissie moeilijker te maken. Daardoor zou het ook lastiger geworden zijn om de Commissie duidelijk te maken welke gevolgen maatregelen van één Eurocommissaris op het totale beleid van een regering hebben.

De Duitse bondskanselier Schröder wil vanavond tussen voorgerecht en dessert Prodi het belang van een eensgezind beleid van de Commissie duidelijk maken. Hij zal diplomatiekere bewoordingen gebruiken dan hij binnenskamers doet.