Argghhh!!

Maar nu even niet

Het zijn altijd de goede, pakkende reclames die invloed hebben op onze taal. Zoals die van een Bekende Nederlander die een aanbod krijgt dat op zijn lijf is geschreven, maar die desalniettemin antwoordt: ,,Maar nu even niet.'' Want hij is zo aan het genieten van zijn vakantiehuisje van een bekend merk. Veel te horen op de radio, en sindsdien ook geregeld te lezen. Zoals pas in het Rotterdams Dagblad: ,,Voor een operatie ter correctie van het uiterlijk draaien ze bij Beautifull People de hand niet om. Maar nu even niet.'' Kort daarop in de Volkskrant: ,,Met Rosita Steenbeek maak je altijd wat mee. Maar nu even niet.'' Deze fraaie slagzin is bedacht door Bart Heijboer van het Amsterdamse reclamebureau Bates Not Just Film.

BKN.

Over Bekende Nederlander gesproken: ik ken bkn (en bkn'etje) al zeker een jaar of tien als afkorting van Bekende Nederlander. Net als bn('etje). Maar in de schrijftaal wil die afkorting maar niet doordringen. Als je bkn in de krant tegenkomt, staat het tien tegen één voor Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland of Branchevereniging Ondernemers in de Kinderopvang. Heeft iemand een idee sinds wanneer wij het over Bekende Nederlander hebben? De Vlamingen zijn ons in ieder geval gevolgd met `BV'.

Spookwoord

In woordenboeken vind je soms woorden en uitdrukkingen die niet bestaan. De meeste zijn erin terechtgekomen door overschrijffouten, in de tijd dat lexicografen nog met fiches en kroontjespennen werkten. Maar ze worden er ook weleens opzettelijk in gestopt, vooral om concurrenten op plagiaat te kunnen betrappen, of uit eerbetoon voor iemand. Zo is in de jongste editie van de Grote Van Dale (1999) het woord Detiger toegevoegd. Volgens Van Dale komt dit voor in de uitdrukking stromen als de Rijn bij Detiger, voor `zeer voortvarend en zonder scrupules te werk gaan'. In feite gaat het om een eerbetoon aan Pim Detiger, de vorige directeur van uitgeverij Van Dale, die inderdaad zeer voortvarend te werk ging. Opmerkelijk is overigens dat Detiger op de cd-romversie van de Grote Van Dale niet is opgenomen.

Wilhelmus

Gehoord in de achtste klas van een basisschool, uit de mond van een jongen van twaalf. Korte & moderne variant op ons volkslied: ,,Wilhelmus van Nassauwe ben ik van Duitse bloed/ Ik zou wel verder willen zingen,/ Maar ik weet niet hoe het moet.''

Boeien

Jaren geleden kreeg mijn neef van een vriend een hond cadeau. Ongevraagd en zonder overleg. Ik vond dat nogal wat – iemand zomaar met een puppy opzadelen. ,,Heb je d'r niks van gezegd'', vroeg ik aan neefs vrouw, die indertijd naast een drukke baan voor twee kleine kinderen zorgde. Neef werkte fulltime, dus het uitlaten zou op haar schouders terechtkomen. Nee, ze had niks tegen die vriend gezegd. ,,Dat boeit hem niet'', zei ze. Dat was de eerste keer dat ik dat hoorde, boeien in de betekenis `kunnen schelen'. Inmiddels hoor ik het geregeld, plus boeie (zonder n) als uitroep bij kinderen. ,,Ja, boeie!'' wil zoveel zeggen als `oninteressant', `saai', `vervelend'. Een moderne variant, kortom, van verdomd interessant, maar gaat u verder.

Argghhh!!

Bij de productie van een boek van een vriendin zit werkelijk alles tegen. Zij houdt mij daar per e-mail van op de hoogte. Laatst wist ik, op het zoveelste onheilsbericht, niet anders te antwoorden dan: diepe, diepe zucht. Voor zuchten hebben we geen goede klanknabootsing, bedacht ik me later. Niet iets als `auw', `ai', `ha, ha' of `zzz'. Zuchten klinkt niet als `zucht' of `pffff', net zomin als snikken klinkt als `snik, snik'. Anderzijds: wat betekent `argghhh!' precies? En waarom is de schrijfwijze daarvan niet vastgelegd? Omdat er vele soorten van zijn, van argh! tot aarrrrggghhh!!!! Of omdat deze klanknabootsing afkomstig is uit de stripboeken? Iedereen kent zogenoemde interjecties als `blubblub', `dring! dring!', `hips', `iiii', `kaïkaï', `mjam', `oeps', `plop', `snif', `vroem' en `wauw', maar in onze naslagwerken zijn ze nauwelijks te vinden. Brrr.

Reacties naar de Achterpagina of naar sanders@nrc.nl.