VS: Westelijke Sahara deel van Marokko

De Verenigde Staten hebben de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties voorgesteld om de Westelijke Sahara deel uit te laten maken van Marokko.

Het voorstel, dat werd bekend gemaakt na het bezoek van de Marokkaanse koning Mohammed VI aan Washington deze week, betekent dat de VS het Marokkaanse standpunt overneemt en zich keert tegen het reeds jarenlang uitgestelde referendum over de toekomstige status van deze voormalige Spaanse kolonie. De Veiligheidsraad heeft tot maandag de tijd zich over het voorstel uit te spreken.

De diplomatieke ommezwaai van de VS is een belangrijke overwinning voor Marokko, dat sinds de Spaanse terugtrekking in 1975 aanspraak maakt op het gebied en daarmee zijn territorium bijna verdubbeld. De claim leidde tot een oorlog met de communistisch geïnspireerde onafhankelijkheidsbeweging Polisario, dat zich met zeker honderdduizend Saharaui terugtrok in vluchtelingenkampen in Algerije. In 1991 werd onder toezicht van de Verenigde Naties een wapenstilstand belegd en overeengekomen dat er een referendum over de Westelijke Sahara zou komen. Slepende conflicten over wie er precies stemrecht hadden (een belangrijk deel van de Saharaui zijn nomaden en Marokko begon een actieve herbevolkingspolitiek in het gebied) blokkeerde evenwel het houden van de volksraadpleging.

Marokko heeft het afgelopen jaar veel werk gemaakt om een definitieve toe-eigening af te dwingen van het gebied, dat een strategisch belang kent in de vorm van rijke visgronden en mogelijke oliewinning. De Marokkaanse koning Mohammed kon daarbij binnen de Europese Unie op de steun rekenen van Frankrijk, terwijl ook Groot-Brittannië nu de Marokkaanse soevereiniteit steunt. Met voormalige koloniale macht Spanje, dat de mogelijkheid van een referendum wil openhouden, zijn de spanningen evenwel hoog opgelopen nadat Marokko vorig jaar oktober zijn ambassadeur uit Madrid terugriep. VN-secretaris-generaal Koffi Annan drong vorige week aan op een oplossing in het slepende conflict, waarbij als mogelijke oplossing werd genoemd om de Westelijke Sahara een autonome status toe te kennen onder Marokkaanse soevereiniteit.

De Amerikaanse opstelling wordt gezien als een poging om banden met de Arabische landen aan te halen in verband met mogelijke acties tegen Irak. Een Amerikaanse oliemaatschappij krijgt ook een concessie om voor de kust van de Westelijke Sahara naar olie te zoeken. Het voorstel van de VS heeft geleid tot scherpe kritiek van het Polisario.