`Topman zijn is risken in het groot'

Peter Bakker staat de komende jaren als topman van postbedrijf TPG voor de grootste uitdaging in zijn carrière. Hij moet voorkomen dat de onstuitbare afname van het papieren postverkeer een gat slaat in de winstcijfers van zijn onderneming. De plannen voor stevige bezuinigingen liggen al in de kast.

Peter Bakker (40) is één stoel opgeschoven. Drie jaar lang was hij financieel directeur bij postbedrijf TPG. Eind vorig jaar werd hij bestuursvoorzitter. Inhoudelijk is zijn baan weinig veranderd, zegt hij, maar toch is er een belangrijk verschil. ,,Je vraagt je af of mensen nog wel zeggen wat ze denken, je bent nu toch in één keer de baas.''

TPG levert allerlei logistieke en expressdiensten, maar mensen kennen het bedrijf toch vooral van de rode brievenbussen, van PTT Post. Om daar verandering in te brengen doopt het bedrijf de postdivisie komende week om tot TPG Post.

Bakker volgde Ad Scheepbouwer op, die naar telecombedrijf KPN vertrok. Topman-zijn noemt hij ,,risken in het groot''. Bakker praat gemakkelijk, draait niet om heikele onderwerpen heen. Zoals bezuinigingen. De postafdeling, nog altijd de grootste winstmaker, staat de komende jaren zwaar onder druk. Mensen versturen nu eenmaal minder post.

Hoe komt dat?

,,Geadresseerde post wordt bedreigd door e-mail, elektronisch bankieren en elektronisch betalen. Die systemen bestaan al een aantal jaren, maar zijn nog niet bij brede groepen van de bevolking doorgedrongen. Daarnaast zijn er in Nederland voldoende mogelijkheden voor concurrentie. Buitenlandse bedrijven nemen delen van de markt over. Iedere poststroom die een concurrent overneemt, is er een van ons. En dan zijn er nog economische redenen. Op het moment dat de economie slechter gaat zie je bijvoorbeeld dat de advertentie-uitgaven teruglopen en dus de direct mail-zendingen. En je merkt dat banken minder bankafschriften versturen.''

Wie verstuurt er nog post?

,,Ongeveer zes procent van de postomzet komt van consumenten. De helft daarvan betreft kerstkaarten. Van die andere 3 procent maken vakantiekaarten ongeveer de helft uit. Persoonlijke brieven vormen nog maar anderhalf procent van de omzet. De rest is dus zakelijk. Onze grootste klanten zijn bedrijven zoals banken, mailingbedrijven die post als advertentiemedium gebruiken, loterijen en uitgevers met tijdschriften.''

Hoe sterk zal de hoeveelheid post dalen?

,,Wij kijken hiervoor naar Amerika. Het Amerikaanse postbedrijf USPS heeft een studie gedaan naar substitutie van post en voorspelt dat dat wel eens 8 procent zou kunnen zijn. Dan weet je nog niet of dat ook voor ons geldt. Het zou ook wel eens zo slecht kunnen zijn als 20 procent. Laten we dat nou veronderstellen en dan kijken hoeveel pijn dat zou doen. Een procent minder post kost ongeveer 15 miljoen euro aan winst. Uitgaande van 20 procent gaat het om een bedrag van 300 miljoen euro. Dat moeten we zien te bezuinigen.''

Hoe?

,,Wij hebben vorig jaar een bezuinigingsplan gemaakt. De verschillende bedrijfsonderdelen hebben nu nog hun eigen personeels- en boekhoudafdeling. Die willen we samenvoegen. Net als de verschillende call centers. Het postkantorennetwerk willen we optimaliseren. Bij de postbezorging willen we een slag dieper gaan sorteren, zoals we dat noemen. Nu sorteren wij post op de looproute van de besteller: een postbode vindt 's ochtends een bundel post die hij met de hand sorteert op volgorde van de straten en huisnummers. Als je dat automatiseert, hoeft hij 's ochtends niet anderhalf uur eerder op kantoor te zijn, maar kan hij meteen beginnen met wegbrengen. Dan kun je ook naar andere vormen van bezorging gaan zoeken.''

Zoals krantenjongens die de post bezorgen?

,,Het moet een goedkopere, maar altijd een hoogwaardige vorm van bezorging zijn. Achter de rododendrons in de meeste wijken kun je aardig wat weggegooide bundeltjes buurtkranten vinden. Dat kan een postbedrijf zich niet veroorloven.''

Snapt u de algehele verontwaardiging over de sluiting van postkantoren?

,,Het is een faire discussie. Dat zeg ik als Nederlander. Verschraling van het aantal kantoren op het platteland is gewoon niet goed. Maar ik word soms wel een beetje moe van de klachten. Dat zeg ik als ondernemer. Er is geen enkel filiaalbedrijf in Nederland met zoveel vestigingen als wij. Volgens de overheid voldoen we aan alle eisen. We hebben op 2.100 plekken een nagenoeg volledig postassortiment. Maar de grap zit natuurlijk in het woord `nagenoeg'. Wie een pakje wil versturen naar Zimbabwe kan niet terecht bij kleine vestigingen. En dan begrijp ik fantastisch dat als je toevallig een pakje naar Zimbabwe moet versturen èn je auto doet het niet èn je moet in de regen op de fiets vijf kilometer verder – dat je daarvan baalt als een stekker. Maar het is voor ons niet rendabel om vanuit kleinere vestigingen drie pakjes per jaar naar dat soort bestemmingen te versturen. Ik verwacht dat de klant daarvoor ook begrip heeft.

Vervolg PETER BAKKER: pagina 15

'Sommigen zeggen: post is heel saai'

PETER BAKKER Vervolg van pagina 13

,,De meeste kleine vestigingen zijn postagentschappen, uitgebaat door de plaatselijke sigarenboer. Om een pakje naar Zimbabwe te krijgen, zouden we die man te veel moeten uitleggen en faciliteren. Dan kun je dat beter goed organiseren op één plek. We zouden klanten wel beter kunnen informeren als we een vestiging sluiten.''

Post maakt nu nog 70 procent van het bedrijfsresultaat van TPG uit. Hoe wilt u dat straks opvangen?

,,Sommige mensen zeggen: post is saai, het is een melkkoe die langzaam doodgaat. Ik denk dat het postbedrijf gezond blijft als we op de kosten letten. De omzet in Nederland zal nauwelijks groeien, in het buitenland wel. In 2004 willen we met post een omzetgroei behalen tussen de 6 en 8 procent, waarvan 0 tot 2 procent hier, en de rest uit de ons omringende landen.''

Wat wil TPG Post in het buitenland?

,,We willen in ieder Europees land de grootste concurrent van het nationale postbedrijf worden. In Groot-Britannië hadden we de postdivisie over willen nemen. Dat bleek politiek onhaalbaar.''

Dat had de Britse regering vantevoren kunnen inschatten.

,,Het Britse postbedrijf draait slecht. Dat komt onder meer door de relatie met de vakbonden. Als de regelgever zegt dat concurrentie is toegestaan kan hij dat menen, maar het kan ook een politieke stok achter de deur zijn om de bonden schrik aan te jagen.''

Is TPG daarvoor gebruikt?

,,Engelsen kunnen overtuigend iets uitleggen en iets anders denken. Wij kunnen best voor dat karretje gespannen zijn. Maar dat gesprek is afgesloten.''