Meer diepgang nodig voor haven Hamburg

De haven van Hamburg laat een sterke groei zien, maar de relatief ondiepe toegangsweg vormt een belemmering. Havens in de omgeving profiteren mee.

Met een spectaculaire groei laat Hamburg de belangrijkste concurrenten in Noordwest-Europa, Rotterdam en Antwerpen, ver achter zich. De Hamburgse haven is nu de achtste ter wereld in containeroverslag. In de eerste drie maanden van dit jaar nam deze activiteit met 11,8 procent toe in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

De overslag in Rotterdam daalde vorig jaar met 1,8 procent, terwijl in Hamburg de totale overslag (waaronder containers, massagoed, graan, koffie en cacao) vorig jaar steeg tot 92,4 miljoen ton, zeven miljoen ton meer dan in 2000.

Het Hamburgse havenbedrijfsleven gaat ervan uit dat de containeroverslag – vorig jaar 4,7 miljoen teu (de eenheid `teu' staat gelijk aan een container van 20 voet) – in 2010 zal zijn verdubbeld, zegt Olaf Mager, woordvoerder van HHLA, het grootste overslagbedrijf in Hamburg. De HHLA is met de Hamburgse rederij Hapag Lloyd (25 procent) eigenaar van de nieuwe containerterminal Altenwerder, die in mei of juni in gebruik wordt genomen. Deze terminal kan jaarlijks 1,1 miljoen containers van 20 voet, en vanaf 2004 twee miljoen teu verwerken.

De stadstaat Hamburg investeerde 300 miljoen euro in Altenwerder; HHLA en Hapag samen 450 miljoen euro. De terminal heeft zeven laadbruggen waarmee de grootste containerschepen (met 22 containers naast elkaar) kunnen worden gelost of geladen.

In de Hamburgse haven is nog bedrijfsterrein beschikbaar om 14 tot 15 miljoen teu over te slaan. Maar om de haven bereikbaar te houden voor de grootste containerschepen – de zogeheten post-Panamax, die 14 of 14,5 meter diep in het water steken – moet de vaargeul van de Elbe, de 100 kilometer lange getijdenrivier van de Noordzee naar Hamburg, met 1,5 meter worden verdiept. In 1999 werd de vaargeul, na tien jaar discussies en procedures, ook 1,5 meter dieper uitgebaggerd. De vaarweg is nu maximaal 15,10 meter (bij vloed) en 12,80 meter (bij eb) diep. Omdat de omvang en diepgang van schepen groter is dan waar aanvankelijk rekening mee werd gehouden, is een nieuwe aanpassing van de vaargeul `dringend nodig', vindt de vereniging van ondernemers in de haven, Hafen Hamburg.

Voor het verdiepen van de Elbe is een akkoord nodig met de aangrenzende deelstaten, waaronder Neder-Saksen. Deze minder welvarende deelstaat maakt zich sterk voor de aanleg van een containerhaven voor toekomstige, zeer grote containerschepen bij Wilhelmshaven. Deze marine- en oliehaven aan de Noordzeekust, die economisch sterk is achtergebleven, is dankzij diep water bereikbaar voor de grootste schepen die Hamburg en Bremerhaven in de toekomst niet meer kunnen bereiken. Voorwaarde is dat de helft van de benodigde investeringen door het bedrijfsleven worden gedaan, wat in Hamburgse havenkringen als onwaarschijnlijk geldt. Als Wilhelmshaven geen optie is, moet volgens Hamburg een nieuwe diepzeehaven bij Cuxhaven, aan de monding van de Elbe, worden gebouwd. In beide gevallen is kostbare infrastructuur voor aan- en afvoer van containers nodig.

Het touwtrekken om de toekomstige diepzeehaven is voor Hamburg van groot belang. Ongeveer de helft van de containers die in Hamburg worden overgeslagen, is afkomstig uit of bestemd voor het Verre Oosten, traditioneel de belangrijkste handelspartner van de Freie und Hanzestadt. Op dit traject worden de grootste, diepstekende schepen ingezet. Veel lading uit het Verre Oosten en andere overzeese werelddelen wordt vanuit Hamburg met feederdiensten verder getransporteerd naar Scandinavië, de Baltische staten en Rusland.

In 2001 steeg het containervervoer tussen Hamburg en Sint Petersburg met circa 80 procent. ,,Wij rekenen op voortgaande en sterke groei'', zegt directeur Niels Harnack van Team Lines, een door Finnen overgenomen Duitse rederij die met 24 feederschepen vanuit Hamburg diensten onderhoudt met talrijke havens aan Oostzee en Baltische Zee.

Zeventig procent van de aangevoerde containers wordt per spoor vervoerd naar het grote achterland van Hamburg, dat zich uitstrekt tot Centraal-Europa. Over enkele maanden wordt een een nieuwe spoorshuttle geopend, van Hamburg naar het aan de Oostzee gelegen Lübeck, een afstand van zeventig kilometer. Twaalf treinen per dag voeren de containers aan die op een `remote terminal' in Lübeck op een schip worden gezet voor verder transport in het Baltische Zeegebied.

Deze `Baltic Bridge' die jaarlijks 800.000 teu containers kan vervoeren, is volgens directeur Jürgen Sorgenfrei van de organisatie Hamburg Marketing goedkoper en sneller dan transport per schip. En deze snelle afvoer van containers geeft meer capaciteit in de Hamburgse haven.