Freelance flessengrabbelaar

Correspondent Viktor Frölke bericht eens in de twee weken over zijn leven in New York.

Rinkeldekinkel. Ah, daar zul je hem hebben, mijn lokale dakloze grabbelaar. Gezellig. Het is altijd weer spannend: zal hij zich vandaag uit zichzelf aan de afspraak houden om alle door hem verspreide, stinkende vuilnis terug in de bakken te mikken, of moet ik hem eraan herinneren? ,,Im doin' it, Im doin' it, Im doin' it'', mompelt hij in protest, als hij mijn hoofd door een open raam ziet komen. De flessen met statiegeld heeft hij al keurig opgestapeld in de overvolle boodschappenwagen die hij achter zich aan sleurt.

Bottle redeemers heten ze met een mooi woord, ofwel flesseninwisselaars. Bijna elke dag, ijs en weder dienende, op ongeveer hetzelfde tijdstip komen ze langs om vuilniszakken open te scheuren en er het waardevolle glas uit te pikken. Amerikanen staan niet bekend om hun fanatieke hergebruik, maar in New York moet glas in een blauwe doorzichtige zak, samen met colablikjes en bronwaterflesjes. Dat heeft als voordeel dat de glasverzamelaars de zwarte zakken, waar de echte vuilnis in zit, met rust laten. Als het goed is, want soms maken ze die ook nog even open. Wie weet.

Waarom ik mijn statiegeldhoudende glas niet zelf terugbreng? Het is de moeite niet. Statiegeld bedraagt meestal slechts vijf of tien cent per flesje, en bierkratten kennen ze hier niet (glasbakken evenmin). Door het statiegeld weg te schenken verricht je ook weer eens een goede daad, zonder er iets voor te hoeven doen. Je wordt terecht – met de nek aangekeken als je als niet-dakloze zelf je flessen gaat terugbrengen. Cheap bastard!

,,Geloof me, dit is een echte J.O.B.'', zegt Brian, een tweeënveertigjarige Trinidadiaan met een rommelig rastakapsel en dito goatee, die bereid is om, in ruil voor een kop koffie, beroepsvoorlichting te geven. Brian zit al vijf jaar in de business en verdient zo'n vijfentwintig à veertig dollar per dag, zegt hij. ,,Het is eerlijk werk. Ik bedoel, ik ben geen zakkenroller. En ik bedel ook niet. Bedelen is niet mijn stijl.'' Wat hem het meeste bevalt aan zijn werk? Dat hij eigen baas is.

Brians freelance-bestaan, dat van de grabbelaar onder mijn raam, en zijn duizenden collega's, wordt sinds kort bedreigd. Michael Bloomberg, de nieuwe miljonair-burgemeester, heeft het onzalige plan opgevat om niet alleen het scheiden van glas en blik af te schaffen (de gescheiden afvalverwerking kost volgens hem alleen maar meer geld), maar ook het statiegeld zelf. Dat wil zeggen, het statiegeld zal nog wel worden geheven, maar het verdwijnt in de gemeentekas, in plaats van in de zakken van daklozen.

Brian schudt zijn hoofd. Zijn dikke vlechten schudden mee. Hij probeert op een fatsoenlijke manier aan zijn geld te komen maar het wordt hem niet makkelijk gemaakt. Heeft hij nog andere talenten? ,,Ik had een cursus economie moeten volgen'', verzucht hij.