De tijd heelt alle beurswonden

Een student economie schrijft me dat hij worstelt met zijn afstudeerscriptie. Sommigen zijn al een (luie) manager in de dop: ze proberen zoveel mogelijk werk uit te besteden. Door vragen te stellen aan anderen en zich voor te doen als leken die zogenaamd al jaren tobben met een probleem. Of door per omgaande een mening te vragen over vijf prikkelende stellingen. Of de geijkte vragen: wat vindt u slim, verstandig, optimaal en voordelig in dit geval, zie ik iets over het hoofd en waar schuilen de adders?

Soms is het onderwerp van een scriptie actueel en nuttig voor meer mensen dan alleen (groot)ouders en vrienden. Bijvoorbeeld die van de voornoemde economiestudent: `How to protect your portfolio' of `hoe bescherm je je effecten'. Een onderwerp waarover al zeker een halve eeuw dikke boeken worden geschreven, vooral in de VS.

Deze student is van mening dat veel particulieren onnodige verliezen lijden met beleggen. Die conclusie trekt hij na zes jaar zelf beleggen. Daarom gaat zijn werkstuk over twee beschermingsmaatregelen: de spreiding van je bezit over diverse effecten en waarden, en het kopen van putopties als verzekering. Hij besluit met: zie ik iets over het hoofd? Antwoord: ja. Het meest essentiële. De vraag of een particulier zijn vermogen wel wil of kan beschermen tegen beurscorrecties, inflatie, deflatie, economische en politieke tegenwind, belasting en kosten, wijzigingen in (fiscale) wetten en regels, zijn eigen onkunde en onnozelheid, malafide voorlichting en het gedrag van de beurskudde? Dat is een interessanter onderwerp voor een scriptie. Het antwoord luidt: nee, of hooguit misschien, wanneer alles meezit en je tijd van leven hebt.

Neem de (ex-)werknemers die deelnemen in een regeling met een waardevast of welvaartsvast pensioen. Dat zijn beleggers die alles uit handen geven aan professionele, wetenschappelijk geschoolde beheerders van pensioenvermogens en tot aan hun graf een geïndexeerde uitkering ontvangen. Mooier kan het niet, zo leek het. Maar daar is de klad ingekomen, want de indexatie vervalt voorlopig bij enkele fondsen en/of de premies moeten omhoog. Die beheerders moeten dus buigen voor het economische tij.

Wanneer de professionelen al niet overeind blijven, hoe stevig staan gewone beleggers dan? Wankel. Een bekend gevaar is hun vermeende geloof in eigen kunnen en liefde voor de eigen aandelen. Een voorbeeld: in de (aan)loop van de internethype en op het hoogtepunt in 2000 behaalden veel beleggers rendementen in de dubbele cijfers. Een voordelige en eenvoudige bescherming tegen verlies is dan bijvoorbeeld de (gedeeltelijke) verkoop van je effecten. Maar dat willen mensen niet, want ze kunnen geen afscheid nemen van aandelen die winst opleverden. Alsof dat verraad van een geliefde is.

In die hoogtijdagen van de beurs speelt het fenomeen bescherming niet. Wanneer de zon schijnt, koop je geen paraplu. Eerder het tegendeel. Juist na het lijden van grote verliezen zoeken mensen bescherming of geven anderen (hun bank bijv) de schuld. Of mijden de beurs.

De hausse werd in maart 2000 abrupt afgebroken met de jammerlijke introductie van World Online. Mensen zetten alle winst (en meer) van vijf, zes voorgaande beursjaren op één aandeel. Wat hield toen een gezonde zelfbescherming tegen? Onkunde, onnozelheid, malafide voorlichting en vooral kuddegedrag. Je kan hieruit concluderen dat particulieren helemaal geen bescherming willen, of hooguit wanneer het veel te laat.

Bieden de geopperde spreiding over diverse aandelen, sectoren, landen en valuta, en putopties soelaas? Ja, maar niet altijd. Wanneer alle beurzen achterblijven, biedt spreiding geen volledige bescherming. Je kan putopties kopen, maar die kosten geld, wat het rendement vermindert. Iedereen die de mond vol heeft over het afdekken van risico's, vergeet vaak één facet: je hebt een tegenpartij nodig die deze risico's op zich neemt, en die vraagt daar geld voor. Wanneer het regent, stijgen de parapluprijzen.

Wellicht is tijd (geduld) de beste en goedkoopste bondgenoot van een particuliere belegger. Regen je een keer nat, dan droog je vanzelf weer op.