Richard Powers verkent weer de computerwereld

`Software is de ultieme overwinning van de beschrijving op de werkelijkheid.' Tot dit besef komt Adie Klarpol, een kunstenaar die werkzaam is op een instituut voor virtual reality in Seattle. Ze is een gemankeerd kunstenaar die zich, teleurgesteld in de kunstwereld, enige jaren eerder heeft teruggetrokken en nu meewerkt aan de ontwikkeling van de `Cavern', een virtuele wereld die de echte zo dicht mogelijk dient te benaderen. Om een computerwereld tot stand te brengen moet de werkelijkheid in zulke kleine onderdelen ontleed worden, dat het zicht op wat gewoon is, haar geheel ontnomen wordt.

Richard Powers verkent in zijn roman Plowing the Dark voor een groot deel hetzelfde terrein als hij deed in zijn tot nog toe bekendste roman Galatea 2.2. De wereld van computerprogrammeurs wordt in lange, vaak filosofische gesprekken afgezet tegen de kunstwereld, de actualiteit en uiteindelijk niets minder dan de geschiedenis en de toekomst van de mensheid. Maar Plowing the Dark is geen herhalingsoefening, en dat is vooral te danken aan het verhaal dat zich tegelijkertijd aan de andere kant van de wereld afspeelt.

In Libanon wordt Taimur Martin, een docent Engels, ontvoerd. Aanvankelijk denkt hij aan een misverstand, maar dag voor dag wordt de gruwelijke waarheid hem duidelijk: hij is gegijzeld door een onduidelijke groep extremisten en zijn lot is onzeker. Ook Taimur moet proberen om van zijn volkomen lege ruimte een draaglijke werkelijkheid te maken, maar voor hem is het een zaak van leven of dood.

De verhalen raken elkaar alleen op een abstract, thematisch niveau; hoewel de personages in Seattle en Libanon niet met elkaar te maken krijgen, worden de overeenkomsten tussen de twee werelden op een mooie manier uiteengezet, waarbij de virtual-realitybril beangstigend samenvalt met de blinddoek van de gijzelaar.

Powers is een voortreffelijk stilist: de lange gesprekken zijn even levendig als diepgravend, maar zijn kracht blijkt vooral uit de manier waarop hij het verhaal van Taimur afrondt. Enerzijds is diens bevrijding een lang verwachte happy ending, een tranentrekker waarvoor Hollywood zich niet zou hoeven schamen. Maar het is zó goed gedaan dat het werkt.

Richard Powers: Plowing the Dark. Vintage, 419 blz. €13,95