Positie van premier moet sterker worden

Een werkgroep van topambtenaren met rechtstreekse invloed op de agenda van de ministerraad moet de positie van de minister-president in het kabinet versterken.

De denktank moet de bestaande departementale cultuur doorbreken en meer samenhang forceren in de huidige beleidspraktijk op rijksniveau. Dat adviseert het beraad van secretarissen-generaal, de hoogste ambtenaren van de ministeries, in de nota Kracht zonder macht. De nota zal tijdens de formatie worden meegegeven aan de beoogd minister-president. De denktank van topambtenaren zal vooral `rijksbreed strategisch' moeten adviseren en rekening houden met internationale trends die nationale ontwikkelingen overstijgen, zo staat erin te lezen.

Op rijksniveau bestaat nu slechts een beperkt vermogen om strategische expertise te bundelen, concluderen de topambtenaren. De politiek wil dat ook niet altijd, stellen de secretarissen-generaal in de nota vast: ,,Daardoor lijkt de waan van de dag te overheersen en komt de vertaling van strategische analyses naar concreet beleid vaak onvoldoende uit de verf.'' Volgens de topambtenaren zijn departementen, maar ook de adviesraden van de regering nauwelijks in staat de zogeheten verkokering te ontstijgen en werken ze dus langs elkaar heen. ,,Het samenhangende, departementoverstijgende karakter van rijksbrede thema's krijgt daardoor vaak te weinig aandacht.''

In de nota wordt de werkgroep voorgesteld als een denktank die besluitvorming voorbereidt op het hoogste politieke niveau, de ministerraad. Daardoor moet meer samenhang gegenereerd worden in de departementale beleidspraktijk ,,en kan de Nederlandse inbreng in Europa krachtiger gemaakt worden.'' In de nota wordt voorgesteld om de denktank te voorzien van een raadsadviseur en vier á vijf medewerkers. De werkgroep moet worden ondergebracht bij het ministerie van Algemene Zaken, het departement van de premier, maar politiek verankerd worden in een ministeriële werkgroep waarin behalve de minister-president ook de vice-premier deelneemt, en op ad hoc-basis een vakminister.

Omdat het voorstel zonder politieke rugdekking niet kan functioneren, zullen de voorbereidingen voor de vorming van zo'n denktank pas van start gaan als het nieuwe kabinet daarover een uitspraak heeft gedaan.

In het Financieele Dagblad van vanochtend zegt R. Bekker, de voorzitter van de raad van secretarissen-generaal, dat hij en zijn collega's een nieuw kabinet zullen vragen, een uitvoeringsplan te mogen opstellen met het regeerakkoord als uitgangspunt. ,,Meestal is de politiek veel te optimistisch over de uitvoering. Geef ons een paar weken de tijd en we maken een uitvoeringsplan waarin staat hoe de grootste vraagstukken voor een volgende kabinetsperiode aangepakt kunnen worden.''