Een slijtageslag in de Geboortekerk

Sinds 2 april worden in Bethlehem circa 200 Palestijnen belegerd door het Israëlische leger. De situatie is er slecht, en een oplossing blijft nog uit.

Weken duurt het Israëlische beleg van de Geboortekerk in Bethlehem nu al. Zo'n 200 Palestijnen, van wie velen gewapend, zochten er op 2 april hun toevlucht toen het Israëlische leger Bethlehem binnenviel op zoek naar terroristen – deels militanten die aan arrestatie wilden ontsnappen, deels burgers die voor de rondvliegende kogels vluchtten. Tientallen geestelijken houden hen, al dan niet vrijwillig, gezelschap.

De hygiënische toestand is inmiddels verschrikkelijk, en het voedselgebrek groot. Er is geen stromend water, maar een bron waaruit wordt geput, en slechts af en toe stroom. Israëlische scherpschutters op naburige daken schieten als een gewapende Palestijn zich buiten op het kerkterrein waagt. Het is dan ook geen wonder dat er steeds meer berichten de ronde doen over het bestaan van kampen in de kerk: ruwweg vóór en tegen overgave.

Onderhandelingen leverden gisteren op dat negen Palestijnen, tussen 14 en 20 jaar oud, de kerk konden verlaten met twee monniken, die vervolgens terugkeerden. Tevens werden twee lijken weggehaald die al twee weken lagen te ontbinden in een kelder onder de 1700 jaar oude kerk. Christelijke functionarissen waren zich in de loop van de tijd grote zorgen gaan maken dat de lijken, van moslims, op het terrein van de kerk zouden moeten worden begraven en vervolgens in islamitische bedevaartplaatsen zouden veranderen. De kerk staat toch al zwaar onder druk in het gebied.

Berichten over de toestand zijn afkomstig van mensen in de kerk met een mobiele telefoon en van verscheidene Palestijnen en geestelijken die het er niet meer uithielden en de afgelopen week zijn geëvacueerd of weggekomen, sommigen ondanks verzet daartegen van een harde kern. Het Israëlische leger gaf vorige week beelden vrij van een jongen die door twee mannen werd geslagen nadat een vluchtpoging mislukt was. Zijn metgezel wist wèl te ontsnappen. Na zijn vrijlating door het Israëlische leger vertelde hij over de kou en het gebrek aan voedsel binnen. Hij zei dat de mensen binnen niet konden slapen door het lawaai dat de Israëliërs 's nachts met luidsprekers maken in het kader van hun psychologische oorlogvoering.

Zondag slaagden vijf Palestijnen erin om te ontsnappen over ladders die door het leger waren klaargezet. Dit leidde meteen tot beschuldigingen van collaboratie met Israël: wie niet meedoet is een verrader. Dinsdag verlieten drie bejaarde Armeense monniken de kerk nadat een van hen een bord met de woorden `Help Alstublieft' had laten zien. Het Israëlische leger gaf later een videointerview vrij met een van de monniken die zei dat Palestijnen in de kerk het Armeense klooster in het kerkcomplex waren binnengedrongen en ,,alles hadden gestolen'', waaronder gebedsboeken en crucifixen.

Waar of niet waar? Zoals gebruikelijk in deze oorlog staan de Israëlische en Palestijnse versies van wat zich afspeelt haaks op elkaar. Volgens de Israëlische versie houden de Palestijnen, van wie 30 door Israël als terroristen worden gezocht, de geestelijken tegen hun wil in de kerk vast, en is de hele zaak niets anders dan een gijzeling om de internationale publieke opinie te beïnvloeden. De andere partij omschrijft de Palestijnen als slachtoffer en de geestelijken, in meerderheid Franciscanen, als hun beschermers. Zoals een Franciscaner priester vanuit Los Angeles meldde: ,,Wij houden van hen, zij houden van ons en wij staan naast hen''.

Onderhandelingen hebben weinig opgeleverd behalve optimisme dat er een oplossing zal komen. Israël eist dat de Palestijnen zich overgeven, waarna de gezochten onder hen worden berecht, of akkoord gaan met verbanning naar een Arabisch land. De Palestijnen wijzen dit af: zij hebben vertrek naar de Gazastrook voorgesteld, en berechting door een Palestijnse instantie.

Maar daar ziet Israël niets in. ,,Te vaak zijn terroristen [door de Palestijnen] gevangen gezet en weer op straat gekomen'', zo zei een Israëlische woordvoerder deze week. Hij heeft de tijd.