`Megazaken verdienen een aparte rechtbank'

Justitie blijkt onvoldoende toegerust voor de afhandeling van grote strafzaken. In Den Haag wordt gepleit voor een aparte rechtbank.

Een aparte rechtbank voor gecompliceerde strafzaken moet de behandeling van dergelijke onderzoeken ten goede komen, zegt Tweede-Kamerlid B. Dittrich (D66). Nu draaien de parketten in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag dergelijke zaken bóvenop al hun andere werk.

Dittrich: ,,Dit soort megazaken, met vaak ook gecompliceerde Europese componenten, vereist specifieke kennis. De kwaliteit van het strafrechtelijk onderzoek is een permanente zorg'', aldus Dittrich. Volgens hem wordt dat in het rapport Kansen en risico's voor opsporing, vervolging en berechting, dat gisteren uitlekte, ook weer onderstreept.

Het rapport, opgesteld door advocaat-generaal Van Zon van het Hof in Den Bosch, in opdracht van het college van procureurs-generaal, schetst een somber beeld van justitie. Drie onderzochte mega-drugszaken uit de jaren negentig hebben volgens Van Zon ernstig geleden personeelsgebrek, onvoldoende ervaring van officieren van justitie, gebrekkige onderlinge afstemming en onvoldoende kennis van instructies van het college van procureurs-generaal. Het verloop onder ervaren officieren van justitie is groot, met als gevolg dat vaak jonge, onervaren officieren met grote onderzoeken belast worden.

Daarom, zegt Kamerlid Dittrich, ,,pleiten wij voor een goed toegeruste speciale rechtbank met rechters en officieren van justitie die zich een aantal jaren uitsluitend bezig houden met dergelijke megazaken. Zo bouw je kennis en expertise op zonder het probleem van verloop aan deskundigheid zoals nu het geval is. In de huidige praktijk is de doorstroming op de parketten veel te groot. Je ziet met name in de randstad ontzettend veel officieren vertrekken. Het is aan het openbaar ministerie om personeelsbeleid te ontwikkelen om dat tegen te gaan.''

Voormalig officier van justitie, F. Teeven, nu lijsttrekker van Leefbaar Nederland, erkent de in de evaluatie gesignaleerde problemen. ,,Zelf heb ik met mijn collega Witteveen de Hakkelaar-zaak gedraaid en daar is het wél goed gegaan, dat heeft ook tot veroordelingen geleid.'' Dat het in tegenstelling tot elders in het land in die zaak wel goed gegaan is, moet volgens Teeven aan het conto van oud-hoofdofficier van justitie, Vrakking, worden toegeschreven. ,,In tegenstelling tot de voorzitter van het college van procureurs-generaal, De Wijkerslooth, had Vrakking wel oog voor deze problemen en heeft daar ook naar gehandeld. Maar met name kleinere parketten kunnen dit soort zaken rond georganiseerde criminaliteit gewoon niet aan''.

Volgens Teeven kan de instelling van een landelijk rechercheteam dat centraal wordt aangestuurd door het college van procureurs-generaal een oplossing bieden. ,,Maar dat is een voorstel dat net door de huidige minister van Binnenlandse Zaken is afgeschoten.''

Ook VVD-woordvoerder Niederer vindt dat het openbaar ministerie een aparte organisatie moet opbouwen die zich kan meten met de grote advocatenkantoren die zich met dergelijke mega-zaken bezig houden. ,,Nu staat het openbaar ministerie door haar interne organisatie op voorhand al op achterstand. Justitie is de enige bevoegde instantie in Nederland met het recht om verdachten te vervolgen. In dat licht is dit een zeer verontrustend rapport dat schreeuwt om oplossingen. Justitie moet in staat zijn om een apart parket op te richten met gespecialiseerde super-officieren van justitie die ook kunnen rekenen op structurele ondersteuning van parketsecretarissen. Als daar salarisconsequenties aan verbonden zijn, dan moet dat maar. Deze zaak moet aan de orde komen in de kabinetsformatie.''

GroenLinks-woordvoerster F. Halsema noemt met name de veelvoud aan richtlijnen struikelblok bij het functioneren van justitie. ,,Het zijn er te veel en officieren weten in de praktijk niet of regelgeving verplichtend en bindend is of juist ruimte laat voor eigen interpretatie. Eenduidiger wetgeving moet daar antwoord op geven.'' De leegloop van ervaren officieren kan volgens Halsema ondervangen worden door officieren van andere parketten toe te voegen aan een parket met een grote zaak. Justitie en het college van procureurs-generaal willen niet reageren op de inhoud van de vertrouwelijke evaluatie. Advokate I. Weski is betrokken bij de in het rapport geëvalueerde Iglo-zaak. Die zaak, waarbij en groep verdacht werd van invoer van duizend kilo cocaïne, leidde overigens gisteren tot veroordelingen door het Gerechtshof. Weski noemt de bevindingen in de evaluatie onvoldoende kritisch over het openbaar ministerie. ,,Dit rapport doet alsof er zaken buiten de macht van justitie fout gaan. Maar wat er in die Iglo-zaak mis ging, ging bewust mis. Opzettelijk. Dit rapport is een soort verdringingsproces van justitie.'' Volgens Weski heeft het openbaar ministerie na de mislukte megazaken niet veel geleerd. Ze verwijst naar een zaak waar zij bij betrokken is in Dordrecht. ,,Dezelfde tactieken als in de Iglo-zaak worden nu opnieuw gehanteerd. Ze maken advocaten zwart, de dossiers bevatten niet alle tapverslagen en opsporingsonderzoek komt er helemaal niet in voor.''