Kroon op leunstoelpopulisme

Een opgewonden discussie in de jury gisteren over de bekroning van Barend & Van Dorp met een Nipkow-schijf. Uiteindelijk waren er drie van de twaalf die niet vóór de bekroning stemden. Eén had zelfs principiële bezwaren. De discussie duurde langer dan vorig jaar.

Zelf had ik net als een paar andere juryleden Barend & Van Dorp op de lijst gezet. Als huiswerk had ik al mijn tv-columns van afgelopen seizoen nagelopen om te kijken of ik niet iets geweldigs over het hoofd had gezien. Maar ja, alleen al dat zoeken is een slecht teken. Een goede kandidaat dringt zich vanzelf in het geheugen op, zoals het historische programma Andere Tijden vorig jaar en Oud Geld het jaar daarvoor. Daar werd snel consensus over bereikt. Ook die jaren bevond Barend & Van Dorp zich onder de kanshebbers. Je kunt er niet omheen. Vijf publieke zuilen proberen al anderhalf seizoen zonder succes om gezamenlijk met honderdeneen presentatoren op twee zenders tegelijk ook zo'n late night show neer te zetten. Waarom is dat nodig? Er bestaat al zo'n programma.

Die heftige discussie van de jury gisteren is kenmerkend voor Barend & Van Dorp. Ik kan het niet laten: elke avond moet ik zien wat ze hebben en wat hun reflectie van de dag is. Wat voor leunstoel-populisme Jan Mulder nu weer ten beste geeft. Hij is de verpersoonlijking van de gemakkelijk oordelende kijker. Zijn plotselinge oprispingen worden afgeblust door Barend, Van Dorp of een van de gasten. Want de vrienden zijn het ook onderling vaak oneens en dat spreekt weer in hun voordeel. Zoiets kan alleen als je elkaar zo goed kent als zij. In een enkel professionele relatie durf je elkaar niet voor de camera aan te vallen. Een jurylid bracht naar voren dat ze niet goed met vrouwen omgaan, maar gek genoeg kijken er wel veel vrouwen die dol schijnen te zijn op Jan Mulder.

Ik ben altijd benieuwd wat deelnemers zien als hun ,,nieuws van de dag''. Of Frits Barend nog aardige beelden kan presenteren. Boudewijn Büch die ik nog nooit zo goed in vorm heb gezien. En soms RTL's uitstekende politieke verslaggever Frits Wester die even helder als nuchter spreekt.

Debat als confrontatie tussen deskundigheid en burgerlijk dilettantisme is de bron van de politiek. Een kiezer gaat stemmen als hij niet arrogant wordt afgeblaft door al die knappe regenten, maar in zijn misschien te primitief geformuleerde zorgen serieus wordt genomen.

Vooral afgelopen herfst, toen het politieke debat zo dood was als een pier en de paarse partijen op een zekere verkiezingsoverwinning meenden af te koersen, alsof het Centraal Planbureau het had uitgerekend, functioneerde Barend & Van Dorp als breekijzer. De socioloog Kees Schuyt schreef toen in zijn Volkskrant-column dat er in Barend & Van Dorp meer debat was dan in de Tweede Kamer. Toenmalig Kamerlid Rob van Gijzel doorbrak de ijzeren fractiediscipline van de PvdA over de bouwfraude. Minister Jan Pronk zei dat hij het eigenlijk niet eens was geweest met de bombardementen op Afghanistan.

Ook Zembla heeft afgelopen jaar op een minder zichtbare manier politieke kwesties opengebroken met groot nieuws over importhuwelijken van Turken en Marokkanen, de spoorwegen, de bouwfraude, de bolspiegel. Knappe speurjournalistiek, helder en niet sensationeel in beeld gebracht. Dit uitstekende programma op vrijdagavond stond ook op het lijstje favorieten en haalde net de prijs niet. Een bekroning van Kopspijkers, met zijn prachtige forum van door cabaretiers nagespeelde notabelen, werd moeilijk toen de radiotegenhanger Spijkers met Koppen zijn zilveren Reiss-microfoon al binnen had.

Apart is de eervolle vermelding van de driedelige dramaserie De Enclave over Srebrenica. Het laatste deel wordt zondag uitgezonden. Veel juryleden hadden het al gezien. Volgend jaar kan het nooit meer bekroond worden omdat het dan te lang geleden is. Toevallig ploft deze aangrijpende, goed geregisseerde serie middenin de onrust over de publicatie van het NIOD-rapport. Een eervolle vermelding kreeg Sjifra Herschberg, correspondent voor Radio 1 in Jeruzalem.