Zwom er in de jaren zestig een heuse walvis in de Rijn?

In Nederland doopten de kranten hem Wietse, maar in Duitsland kende iedereen de witte walvis in de Rijn als Moby Dick. Gedurende twee maanden in de vroege zomer van 1966 hield een op drift geraakte beloega de gemoederen danig bezig. Vooral in Duitsland reageerde het publiek woedend toen de directeur van het dolfinarium in Duisburg, ene dr. Gewalt, het dier probeerde te vangen. Moby vluchtte terug naar Nederland, bracht het via de IJssel tot de sluizen bij Kornwerderzand, maakte daar rechtsomkeert, en bereikte binnen enkele dagen Bonn, waar de Bondsdag zijn beraadslagingen staakte om uit te lopen voor het fabeldier. Door een vloot van kleine en grote boten werd Moby uitgeleide gedaan en koos hij bij Hoek van Holland het ruime sop.

Gelukkig hielden de omzwervingen van het beest, dat in Duitsland wel wordt gezien als een mythische voorbode van groen bewustzijn, van Greenpeace en de stichting Reinwater, gelijke tred met het coproductieverdrag tussen Duitsland en Nederland.

In een gezamenlijk gefinancierde documentaire doet regisseur Stephan Koester een hilarische greep uit archiefmateriaal, dat in de door Docuzone gewenste dvd-projectie helaas minder goed tot zijn recht komt. De nostalgische beelden lenen zich niet voor grafische weergave.

Sommige beelden zijn duidelijk in de montage tot stand gebracht, of zelfs digitaal gemanipuleerd, zoals het overboord slaan op de Noordzee van de beloega tijdens zijn transport per schip naar een dierentuin in Europa. En ik kan me eigenlijk helemaal geen witte walvis herinneren uit 1966. Zou de hele documentaire misschien een fictieve constructie zijn, inclusief overdrukken uit oude kranten?

Het blijft het probleem met documentaires die de werkelijkheid een beetje verdraaien, dat je dan al snel helemaal niets meer gelooft.

De witte walvis (Der weisse Wal). Regie: Stephan Koester. In 10 bioscopen (Docuzone)