Financiële toezichthouders samen op weg

Het financiële toezicht in Nederland is onder druk van minister Zalm herzien. De Pensioen- en Verzekeringskamer en De Nederlandsche Bank werken sinds gisteren nauw samen. Gloort daar een fusie?

De revolutie was niet uitgebroken, maar toch. Drie jaar geleden gingen de drie toezichthouders op de financiële sector met elkaar samenwerken in de raad van financiële toezichthouders. Drie instituten, de toenmalige STE, de PVK en DNB, met elk hun eigen tuintje en daar omheen hoge muren. ,,Binnen de raad hebben we er een half jaar over gedaan om tot de conclusie te komen dat er één brievenhoofd moest komen voor de raad en één telefoonnummer. Als je met zo'n verhaal thuis komt, word je natuurlijk uitgelachen. Daarna hebben we wel tegen elkaar gezegd: dat kan zo niet langer.''

De anekdote van Dirk Witteveen, voorzitter van de PVK, is veelzeggend voor de verhoudingen tussen de organisaties in het recente verleden. Maar sinds gisteren zijn de gesloten instellingen tot elkaar gekomen. De PVK van Witteveen heeft een samenwerkingsovereenkomst gesloten met DNB. Daarin is onder meer vastgelegd dat hij in de directie komt van de bank, en professor Arnold Schilder in het bestuur van de PVK. Ook zijn er inmiddels kruislings commissarissen aangesteld bij elkaars toezichthoudende organen. Bij het toezicht op conglomeraten, in het bijzonder bankverzekeraars, zullen de twee instellingen voortaan gezamenlijk optrekken.

Het is een grote stap voorwaarts in de institutionele wereld van protocollen, contourennota's en convenanten. Met dank aan minister Zalm overigens, de inmiddels demissionaire bewindsman van Financiën. Tot vier keer toe heeft hij het veranderingsproces van het financiële toezicht een zet gegeven. Wat moet er veranderen? Maak een plan.

Binnen het nieuwe toezichtmodel zijn ook de taken van beurswaakhond, die tegenwoordig de Autoriteit Financiële Markten (AFM) heet, uitgebreid. Terwijl de inspanningen van DNB en PVK zich vooral richten op de financiële soliditeit van de financiële instellingen, houdt de Autoriteit zich vooral bezig met gedragstoezicht. De beurswaakhond heeft in het kader daarvan ook het toezicht gekregen op de financiële bijsluiter, een code die de consument moet helpen bij het begrijpen en vergelijken van ingewikkelde financiële producten.

Voor de buitenstaander komt de samenwerking tussen PVK en DNB op het eerste gezicht wat laat. Nederland kent al tien jaar financiële conglomeraten, waarin banken en verzekeraars zijn gebundeld. ,,Nederland loopt voorop'', zegt Schilder in een toelichting op de samenwerking. ,,Wij volgen de marktontwikkelingen, en bij bankverzekeraars lopen de verschillende activiteiten pas de laatste tijd veel meer in elkaar over. Voorheen opereerden banken en verzekeraars binnen één concern veel meer gescheiden van elkaar. En dat vereiste ook separaat toezicht.''

Vorig jaar had niemand echt zin een nieuw toezichtmodel. De DNB niet, en ook de PVK niet. En ook hun achterban niet. Maar de tijden zijn veranderd. Nu gaan de PVK en DNB dus samen op weg. Naar een fusie? ,,We verankeren nu de samenwerking, we zetten de deur open. Eerst zien wat de toegevoegde waard eis, dan zullen we verder kijken'', zegt Schilder. Het is ingewikkeld, zegt Witteveen van de PVK. ,,De PVK is een stichting, geen nv. Maar er is een dynamiek gaande. Een fysieke fusie is niet nodig. Wij hebben een nette locatie in Apeldoorn en we gaan er nog wat bijzetten. Wij zijn met ruim 300 man en die zouden hier niet passen in het DNB gebouw. Na 11 september denk je eigenlijk dat het ook wel voordelen heeft om op 2 plekken te zitten. Mocht er wat gebeuren, dan is de kennis verspreid.''

Schilder wil daar nog wel iets belangrijks aan toevoegen. Hij wijst naar een schilderij aan de muur in zijn kantoor. ,,De lijnen convergeren, net als op dat doek. Wij moeten kijken hoe het gaat. Hoe vindt de sector het gaan?''

De grootste stap vooruit heeft betrekking op de controle op conglomeraten. Voorheen bezocht de PVK de verzekerings-onderdelen van een concern, terwijl DNB de banken-tak onder loep nam. Nu zullen de controleurs van PVK en DNB gezamenlijk de hoofdingang van een bankverzekeraar nemen.