D66 viert het feest der herkenning

Tot vreugde van de eigen aanhang mikt D66 dit keer met haar verkiezingscampagne op een geheel vertrouwd thema: vernieuwing van de democratie. ,,Wij doen allemaal mee in een disfunctionerend systeem!'' roept lijsttrekker Thom de Graaf tegen een volle zaal in de Amsterdamse Beurs van Berlage. ,,Hoe vaak moeten we onze besluiten niet uitleggen en stuiten we op volledig onbegrip!'' Gul applaus volgt.

,,Wij doen niet mee aan een volgende coalitie'', roept hij later onder nieuw applaus, ,,als er geen échte vernieuwingen komen. Zelfs niet als het nodig is voor de meerderheid!'' En weer is er applaus als hij zucht: ,,Als we in Den Haag zo doorgaan, zal het uiteindelijk slecht uitwerken voor wat we allemáál zo graag willen: betere zorg, onderwijs en veiligheid.''

D66 poetste gisteren met een pamflet (`Wil de nieuwe overheid nu opstaan!') haar ideologische kroonjuwelen op. De gekozen burgemeester en minister-president, en een kernkabinet van zeven ministers voor een betere regie in het landsbestuur: voor de D66-aanhang was het een feest der herkenning.

De Graaf legde hoopvol verband tussen de ,,vermolmde democratie'' en de ,,wind van onrust'' die nu door Europa waait. Met de kiezer ,,in opstand tegen de gevestigde orde'' is de tijd rijp voor ,,echte vernieuwing''. Maar verwacht D66 daardoor ook grotere kiezersgunst?

De nummer twee van de lijst, minister Van Boxtel, deed wel pogingen tot electoraal optimisme. Als De Graaf zich laat ontvallen dat ,,wij ons erg ongemakkelijk gaan voelen als we de meerderheid zouden hebben'', breekt hij met een guitig: ,,Nou, voor vier jaar zou wel leuk zijn.'' De zaal lacht, maar houdt later de adem in als diezelfde Van Boxtel Pim Fortuyn ,,een aardige leerling'' in bestuurlijke vernieuwing noemt.

Verder wordt de stemming vooral bepaald door nostalgie en welbeschaafdheid. Luid applaus is er als een niet-lid, zonder te beloven op D66 te stemmen, de kandidaten prijst om hun ,,innerlijke beschaving''. De Graaf, op de voorste rij gezeten naast de ex-lijsttrekkers Van Mierlo en Borst, ex-fractieleider Wolffensperger en de Amsterdamse ex-wethouders Bruines en Ten Have, noemt de locatie van de avond ,,een symbolische plaats''. Hij doelt niet op het gebouw, tempel van een socialistische bouwmeester en dit jaar locatie van het kroonprinselijk huwelijk. Hij doelt op Amsterdam, waar D66-wethouders in 1992 het eerste referendum ooit organiseerden, over de autoluwe binnenstad.

Toenmalig wethouder Ten Have somt nog eens alle barrières op waarmee ándere partijen sindsdien het instrument in zijn ogen krachteloos hebben gemaakt. Alsof dat nog niet genoeg is, levert zijn belofte om door te gaan ,,tot écht de meeste stemmen gelden,'' hem een reprimande op van voorzitter van de Jonge Democraten Hörmann, die het tegengeluid van de avond verzorgt: ,,Wij zíjn geen eindeloze zeurpieten over de stand van de democratie. Het gaat niet om het spelletje, het gaat om de knikkers.''