Chirac ontloopt honende Le Pen

Links en rechts in Frankrijk zoeken naarstig naar een antwoord op het succes van Le Pen. Zijn rivaal Chirac sluit een rechtstreeks tv-debat uit.

Wat zijn woordvoerster zondag nog een onderdeel van ,,het normale democratische spel'' noemde, heeft de Franse president Jacques Chirac gisteren hartstochtelijk van de hand gewezen. Hij zal geen tv-debat aangaan met Jean-Marie Le Pen, zijn extreem-rechtse rivaal in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Op een bijeenkomst in Rennes maakte de president korte metten met de speculaties over een eventueel debat, waartoe Le Pen hem had uitgedaagd.

In een vlammende toespraak, waarin hij de republikeinse waarden in herinnering bracht en waarin hij wees op de ,,universele roeping van Frankrijk'', stelde het staatshoofd dat ,,met intolerantie en haat [...] geen compromis te sluiten is, geen debat te voeren valt''. Oud-president Charles de Gaulle citerend, noemde Chirac ,,deze strijd in naam van de moraal, in naam van une certaine idée de la France [...], een strijd die ik mijn leven lang heb gevoerd''.

Le Pen reageerde meteen in een interview met tv-zender France 2. Hij kwalificeerde Chiracs afwijzing als ,,meelijwekkend verstoppertje-spelen''. Honend stelde hij vast dat Chirac ,,bang'' was en weigerde te praten met ,,een tegenstander die het volk voor hem heeft uitgezocht''. Hij vergeleek de president met een laf jochie op het schoolplein dat ,,het gevecht niet aandurft, de benen neemt en op een afstand gaat staan schelden''.

Chiracs weigering betekent een breuk met de twintig jaar geleden gevestigde traditie van een tv-debat tussen de twee overgebleven kandidaten voor het presidentschap. De aanvankelijke toezegging van zijn woordvoerster werd zondag al direct in twijfel getrokken door zijn naaste medewerkers. Claude, de dochter van Chirac en bewaakster van zijn imago, heeft zich vanaf het begin verzet tegen een debat, dat zij te riskant achtte, zelfs nu de president volgens peilingen op 5 mei kan rekenen op 75 à 80 procent van de stemmen.

Dat Chirac met een debat waarschijnlijk inderdaad veel te verliezen heeft en weinig te winnen, maakte Le Pen zelf duidelijk in het interview. Hij liet geen gelegenheid onbenut om de president aan te vallen. Strijdbaar en tegelijkertijd ontspannen en geamuseerd diende hij zijn twee zichtbaar verbijsterde ondervragers van repliek. Inderdaad, hij is van plan de grenzen van Frankrijk weer te vergrendelen, het land uit de Europese Unie los te maken, de franc in ere te herstellen en vreemdelingen ,,die niet zijn uitgenodigd'' onverwijld terug te sturen naar hun eigen land. Op de scholen, ,,opleidingsinstituten van de misdaad'', moet het gezag hersteld worden. De ongeveer 90.000 jongeren die de afgelopen dagen demonstreerden tegen zijn kandidatuur noemde Le Pen, die bij herhaling wees op zijn democratische uitverkiezing, ,,een minderheid''.

Intussen proberen zowel de linkse als de rechtse partijen ter voorbereiding op de Assemblée-verkiezingen in juni de gelederen te sluiten. Chiracs partij, de RPR, heeft samen met aanhangers van de president van twee andere rechtse partijen, de UDF en de DL, de UMP opgericht, de Union pour la Majorité Présidentielle. Ter linkerzijde proberen met name de Groenen, die zichzelf als `scharnierpartij' beschouwen, de socialisten en de extreem-linkse partijen tot samenwerking te bewegen. Extreem-links, van Arlette Laguiller en Olivier Besancenot, heeft tot nu toe geweigerd een stemadvies ten gunste van Chirac te geven, al roepen beide leiders op extreem-rechts de pas af te snijden. Volgens Laguiller zijn er ,,ook andere middelen dan alleen de stembus''.

De commentaren in de kranten worden hoe langer hoe alarmerender van toon. Volgens dagblad Libération zorgt de ,,uit de marginaliteit getreden'' Le Pen ervoor dat Chirac hoe dan ook ,,op zijn knieën'' het Elysée zal binnengaan. In Le Monde voorspelt de jurist en historicus Nicolas Baverez de ineenstorting van de Republiek en zelfs een burgeroorlog. Hij schrijft: ,,Het mysterie van deze verkiezing wil dat het aan Jacques Chirac is de waarden van de Republiek in ere te herstellen, terwijl juist deze man het minst geschikt is om die waarden te belichamen, zozeer als al zijn successen uit rampen zijn voortgekomen, en zijn waarheden uit leugens.''

Veel aandacht is er ook voor de commentaren in de rest van de wereld. De teneur laat zich goed samenvatten met de kop boven het hoofdartikel van Le Monde van gisteren: `De Vernedering'.