Als papa eeuwig een kind van zeven blijft

Jessie Nelson, nog steeds een van de weinige vrouwelijke regisseurs in Hollywood, zegt dat ze haar films zelf wilde gaan maken om meer controle te houden over wat er met haar scenario's gebeurt. In Nelsons tweede film, I Am Sam, die net als haar debuut Corrina, Corrina (met Whoopi Goldberg, 1994) over opvoedingsdilemma's gaat, weet ze banalisering, sentimentaliteit en andere clichés redelijk buiten de deur te houden, maar helaas weer net niet helemaal.

Toch onderscheidt I Am Sam zich gunstig van veel andere films in dit genre (gezinsmelodrama met gehandicapte) door wat Nelson heeft weten te vermijden. Alleenstaande en verstandelijk achtergebleven vader (Sean Penn) wordt door de kinderbescherming uit de ouderlijke macht ontzet, omdat zijn intelligente dochter van zeven zich op school lijkt in te houden, uit angst slimmer te worden dan haar vader. Dat vráágt om het intrappen van open deuren: liefde is belangrijker dan intelligentie, kinderen weten zelf het beste waar ze thuishoren en van achterlijke types kunnen intellectuelen nog veel leren.

Het blijft ons allemaal niet bespaard, maar Nelson voert ook een advocaat van de kinderbescherming op, die oprecht bezorgd lijkt over de problemen van een opgroeiend meisje dat op moet zien tegen een vader met het verstand van een zevenjarige. En ze ironiseert de clichés door een videoverslaafde vriend van Penn voor de rechtbank uit relevante klassiekers te laten citeren, met name Kramer vs. Kramer.

Het ergste wat Nelson overkwam was het vroegwijze Hollywoodkind Dakota Fanning dat haar dito rol akelig gemaniëreerd speelt. Penn is adequaat als gehandicapte (maar iets te bewust van de kans op een – inderdaad toegekende – Oscarnominatie). Echt goed is Michelle Pfeiffer als op cafeïne lopende topadvocate, die uit schuldgevoel voor haar eigen falen als moeder de verdediging van Penn pro bono op zich neemt.

En de briljantste vondst, naast het met de op de loer liggende gladheid aangenaam vloekende handheld-camerawerk van Soderbergh-veteraan Elliot Davis, is de buurvrouw met pleinvrees (Dianne Wiest) als Penns geheime raadgeefster. Omdat ze geobsedeerd is door The Beatles, relateert ook Penn alles wat hij wel en niet doet aan wetenswaardigheden over John, Paul, George en Ringo: zelfs noemt hij zijn dochter Lucy Diamond en valt hij voor Pfeiffer, omdat haar personage Rita heet - en Harrison van haar achternaam.

Het leidt niet alleen tot een fraaie soundtrack met Beatles-covers, maar ook als een universeel herkenbare stenografie voor emoties. Iedereen weet waarom Penn en zijn vrienden zo raar over een zebrapad lopen. Je kunt dan zelfs ongestraft beweren dat liefde alles is wat je nodig hebt.

I Am Sam. Regie: Jessie Nelson. Met: Sean Penn, Michelle Pfeiffer, Dianne Wiest, Dakota Fanning, Laura Dern, Richard Schiff, Mary Steenburgen. In 26 bioscopen.