VN-missie Jenin klem tussen Israël en Palestijnen

De VN mogen alsnog de Israëlische legeractie in Jenin onderzoeken. Nietsdoen richtte gezien de ernst van de beschuldigingen aan Israëls adres te veel schade aan.

Met de grootste tegenzin is Israël uiteindelijk akkoord gegaan met een fact-finding missie van de Verenigde Naties naar wat zich de eerste helft van deze maand heeft afgespeeld in het vluchtelingenkamp bij Jenin tijdens de Israëlische militaire operatie tegen Palestijnse terreur. ,,We hebben het recht onszelf te verdedigen en niemand heeft het recht ons te veroordelen omdat wij onze burgers willen verdedigen'', verwoordde president Moshe Katsav de Israëlische positie.

Katsav doelde op de Palestijnse zelfmoordaanslagen in Israël die tot het grote militaire offensief op de Westelijke Jordaanoever aanleiding waren. Jenin was volgens Israël hoofdkwartier van de Palestijnse zelfmoordindustrie, en het leger had, zegt men in Jeruzalem, ook de Amerikaanse methodes in Afghanistan kunnen gebruiken.

Maar onder het bombardement van beschuldigingen dat het leger zich in Jenin aan schending van internationale humanitaire conventies en zelfs aan oorlogsmisdaden als standrechtelijke executies en massamoord heeft schuldig gemaakt, werd de schade van nietsdoen voor Israëls reputatie te groot. ,,We hebben niets te verbergen'', zei minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres toen hij VN-secretaris-generaal Kofi Annan het groene licht gaf voor de missie.

In Jeruzalem is het wantrouwen echter enorm. ,,We hopen dat dit niet zomaar een nieuwe VN-commissie is en dat zij eerlijk en oprecht met de feiten zal omgaan'', zo citeerde de krant Ha'aretz een regeringsfunctionaris. De VN worden in Israël wijd en zijd gezien als pleitbezorgers voor één zijde: de Palestijnse. Uitspraken van Annans speciale afgezant Terje Roed-Larsen van vorige week na een bezoek aan Jenin bevestigden dat oordeel alleen maar. Hij sprak van een ,,droevig en schandelijk hoofdstuk'' in Israëls geschiedenis. ,,Hoe rechtvaardig de zaak ook is'', zei hij, ,,er zijn illegale middelen en de middelen die hier zijn gebruikt zijn illegaal en moreel weerzinwekkend.'' De Israëlische regering had hem en twee andere topvertegenwoordigers van de VN die soortgelijke uitspraken over Jenin hadden gedaan, van deelneming aan de missie uitgesloten.

De mensen die wel aan de missie deelnemen – de Finse ex-president Martti Ahtisaari, de Japanse ex-chef van de vluchtelingenorganisatie van de VN Sadako Ogata en het Zwitserse ex-hoofd van het Internationale Rode Kruis Cornelio Sammaruga – en hun adviseurs staan nu voor een bijna onmogelijke taak.

Tot dusverre zijn concrete bewijzen van een massamoord – de lijken – niet geproduceerd. Volgens verschillende Palestijnse bronnen zijn honderden, mogelijk duizend mensen bij het offensief gedood. De resten van ongeveer veertig zijn geborgen. Israël zegt dat het er ook niet veel meer zullen zijn: strijders die verzet pleegden tegen de Israëlische opmars en burgers die in door Palestijnse militanten ondermijnde en opgeblazen huizen vastzaten. De Palestijnen brengen daartegen in dat het leger huizen bovenop burgers heeft gebulldozerd en met raketten aan stukjes heeft geblazen. Het kamp zelf is grotendeels in een anonieme berg puin veranderd.

En niet alleen in Israël is het oordeel al gevormd: onschuldig. Ook aan Palestijnse zijde staat het vonnis al vast: schuldig.