Lastig polariseren voor onverkiesbaren

Met een kwart van de kiesdeler (grofweg 15.000 voorkeursstemmen) kan ook een op een `onverkiesbare' plaats gezette kandidaat in de Kamer komen. En dus zien nieuwkomer Anton van Schijndel (nummer 52 op de VVD-lijst) en politiek veteraan Walter Etty (nummer 48 op de PvdA-lijst) geen enkele reden om het hoofd te laten hangen, hoe somber het resultaat van hun partij in de peilingen ook is. Zij voeren beiden `voorkeursacties'.

Gisteravond was dat in Amsterdam, waar de VVD elke maandag discussiecafé `De Libertijn' organiseert en waar zich zo'n vijftien politiek geïnteresseerden verzamelden. Zij horen Van Schijndel zeggen dat hij in de eerste plaats het geestelijk erfgoed van ex-VVD-leider Bolkestein wil bewaren (,,hij wist wél politieke onderwerpen op een goeie manier aan de orde te stellen''). En zij horen hoe Etty – ooit geruchtmakend wethouder Financiën in Amsterdam – zich ergert aan de plotselinge koudwatervrees in zijn partij op het stuk van de verzelfstandiging van overheidsdiensten, de spoorwegen bijvoorbeeld.

Ook op het niveau van de voorkeursactivisten is het, zo blijkt, na acht jaar samenwerken nog wat onwennig polariseren tussen PvdA en VVD. Een vraag uit de zaal waarom men vindt dat de kiezer tot elke prijs niet op de opponent moet stemmen, brengt dan ook enige gêne teweeg.

Na enig nadenken komen de debaters op de gedachte dat zulks moet samenhangen met de politieke cultuur in de hoofdstad, waar met name de plaatselijke VVD – merkt Etty op – maar weinig gemeen heeft met de landelijke VVD. De keerzijde van het politiek particularisme is, zegt Etty, dat Amsterdam in Den Haag buitengewoon weinig krediet heeft, omdat zijn bestuurders zich veelal opstellen als protectionistische provincialen: zie bijvoorbeeld de Sociale Dienst.

Met een blinddoektest zou het moeilijk zijn in het debat de VVD'er en de PvdA'er uit elkaar te houden. Wel zodra zij uit eigen werkervaring putten. Van Schijndel, advocaat, meldt dat de bepalingen van het Schengen-verdrag inmiddels in het recht van de Europese Unie zijn opgenomen, zodat Fortuyns voornemen `Schengen' op te zeggen, onzinnig is. Etty, organisatiedeskundige, neemt PvdA-leider Melkert in bescherming inzake de ESF-gelden. Melkert heeft alles ingezet om in het kabinet Kok I de werkloosheid terug te dringen, zegt hij. Dat daarbij wel eens iets mis ging ,,hoort bij het vuile handen maken dat een goede bestuurder doet''.