Fusieplannen geen reden voor uitbundigheid

Vopak, Corus, Landis. Gisteren alle in het nieuws naar aanleiding van fusie- en overnameperikelen. Gelukkige relaties zijn zeldzaam in het bedrijfsleven. ,,Meestal is gewoon het huiswerk niet goed gedaan''.

Bij de aankondiging van een nieuwe fusie of overname kan de champagne beter even in de koelkast blijven. Een glaasje karnemelk volstaat. Wie de lijst van recente miskopen overziet weet waarom uitbundigheid niet op zijn plaats is.

Eén dagje fusieleed. Gisterochtend werd de fusie van het havenbedrijf Vopak (Van Ommeren en Pakhoed) grotendeels teruggedraaid. Een half etmaal later wordt met de witte vlag gezwaaid bij telecomdienstverlener Landis. Het bedrijf heeft zich overeten aan bedrijven als Detron en Citee.

Beter nieuws van nog zo'n mislukte combinatie. Corus (British Steel en Hoogovens) maakte gisteren bekend dat de staalprijzen eindelijk weer een beetje omhoog gaan. Maar een concreet uitzicht op winst – na de miljardenverliezen sinds de fusie in 1999 – wordt nog steeds niet geboden.

Volgens bedrijfsadviseur P. Mensing van Booz Allen & Hamilton wordt vaak het huiswerk niet goed gedaan. ,,Soms liggen hele gewone menselijke, simplistische factoren ten grondslag aan een fusie. Bij Bols en Wessanen konden de topmensen het bijvoorbeeld goed met elkaar vinden. Bij Numico [dat voor te veel geld grote vitamineproducenten in Amerika heeft verworven] wordt gezegd dat bestuursvoorzitter Van der Wielen veel zelf heeft besloten. Dan is het moeilijk om terug te gaan op een ingeslagen weg.''

Ook de hijgerigheid van de markt speelt een rol. Soms is er veel geld beschikbaar voor een grote overname, soms dringen analisten aan op de perfecte fusie. Zoals bij Vopak. ,,Dan moeten bijvoorbeeld de commissarissen weerwerk bieden, maar in veel gevallen gebeurt dat niet voldoende. Vergelijk het met een kunstveiling: als je eenmaal je zinnen op iets hebt gezet, is het heel moeilijk om halverwege te stoppen. Bij bijna alle grote overnames uit de afgelopen jaren, waar veel goodwill (overnamepremie) is betaald, kan je volgens mij vraagtekens zetten'', stelt Mensing.

Voor de commissarissen bij Vopak heeft het mislukken van de fusie in elk geval geen gevolgen gehad. Alle toezichthouders die groen licht gaven voor de fusie van de havenbedrijven blijven ook betrokken bij de ontbinding van Vopak (tankopslag) en de nieuwe poot (chemische distributie).

De rij met mislukte fusies of overnames is lang. Naast de genoemde krachtenbundelingen kunnen ook Laurus en de overnames van Effectenbank Kempen en Labouchere (Legio Lease) worden genoemd. De supermarktketen viel bijna om. Bij de financiële instellingen wordt moederbedrijf Dexia met grote problemen geconfronteerd.

Ondanks alle problemen neemt het aantal fusies en overnames volgens adviesbedrijf KPMG weer langzaam toe. ,,De ambities om via overnames snel te expanderen zijn er altijd geweest, maar men is meer afwachtend geworden. Er wordt nu meer naar waarde gekeken, dan naar de prijs. Enige tijd geleden was dat eerder andersom'', stelt J. de Rooy van KPMG. ,,Toen moest je als bedrijf snel zijn om er niet naast te grijpen.''

Mensing van Booz Allen & Hamilton heeft ook goed nieuws. ,,Er zijn ook gelukte overnames. Unilever heeft veel goodwill voor Bestfoods betaald, maar in dit geval is de synergie (fusievoordelen) nu eens wel groot genoeg om dat te rechtvaardigen.''

En soms kan tijd in het voordeel van de koper werken. Dienstverlener Imtech (voorheen Internatio-Müller) bijvoorbeeld nam mei vorig jaar het telecombedrijf Datelnet over. Aanvankelijk tegen tien keer de winst, maar van die winst bleek in december – toen de overname pas werd geëffectueerd – niets meer over. Veel zal er uiteindelijk niet zijn betaald en de koper heeft ook nog eens 40 procent van het personeel de deur gewezen. Als nu ook nog de markt aantrekt kan Imtech eindelijk eens naar de champagne grijpen.