Coryfee Netelenbos haalt bakzeil in Haarlem

Het leek een eenvoudige zaak in Provinciale Staten in Haarlem. Gedoodverfde kandidaat voor de post van commissaris van de koningin was minister Netelenbos (PvdA), maar de lokale politici keerden zich in meerderheid tegen de kandidaat van het politieke establishment.

Als Henry Meijdam, voorzitter van de vertrouwenscommissie, de uitslag van de geheime stemming voorleest, steekt op de oppositiebanken een luid gejuich op. Statenlid Roel van Duijn (Noord-Holland Anders/De Groenen) springt op, schudt handen en loopt dolblij door de oude Statenzaal. ,,Zelden zo gelukkig geweest'', roept hij naar iedereen die het wil horen.

Wat op papier niet meer fout kon gaan, mislukte gisteren toch. Vrijwel zeker zou PvdA-minister Tineke Netelenbos door de leden van Provinciale Staten voorgedragen worden om Jos van Kemenade op te volgen als commissaris van de koningin in Noord-Holland. De vertrouwenscommissie kon eerder niet kiezen tussen haar en secretaris-generaal Harrie Borghouts (GroenLinks) van Justitie, maar Netelenbos had in de Staten een machtig blok achter zich staan, 54 van de 79 zetels van coalitiepartijen VVD, PvdA en CDA. Bij de geheime hoofdelijke stemming viel de uitslag echter totaal anders uit: 36 leden kozen Borghouts, Netelenbos kreeg 33 stemmen. Vijf leden stemden blanco.

Voorafgaand aan de stemming waren de Statenleden urenlang in geheim beraad bijeen, terwijl een nerveus met haar baas sms'ende medewerkster van Netelenbos en de pers in een zweterig bijlokaaltje zaten te wachten op de uitslag van de stemmming. In het beraad, dat volgens sommige leden `zwaar' en `heftig' was, lukte het de tegenstanders om voldoende stemmen te winnen om de voordracht van Netelenbos in de kiem te smoren.

Hoewel de stemmingen geheim waren, is al snel na de bekendmaking duidelijk dat er vooral binnen de VVD veel bezwaren bestonden tegen de kandidatuur van Netelenbos. Slechts een krappe meerderheid in deze fractie heeft volgens betrokkenen op haar gestemd. VVD-Statenlid J. Zegering Hadders: ,,De kandidaten zijn even capabel, dus dan laten de Statenleden andere zaken meespelen.''

Wat meespeelde was bijvoorbeeld de uitgesproken mening van de inwoners van Noord-Holland, die volgens een op internet gehouden peiling van het Noordhollands Dagblad niets moest hebben van Netelenbos als commissaris van de koningin. Liefst 88 procent wilde Borghouts op die plek hebben.

De reacties op de website van de krant zijn vrijwel unaniem afwijzend: ,,Netelenbos heeft niets gepresteerd, dan verdient ze geen erebaan'', schrijft een deelnemer aan de peiling. ,,Ik vind mevrouw Netelenbos te arrogant'', schrijft een ander.

,,Ze heeft onmiskenbaar een slechte pers gehad'', zegt Statenlid Zegering Hadders. ,,Daardoor hebben velen het niet aangedurfd op haar te stemmen. Het is immers wel duidelijk hoe het leeft in de provincie.''

Ook de ophef na het uitlekken van haar kandidatuur voor de post van commissaris van de koningin heeft bij de tegenstemmers meegespeeld. Netelenbos is eveneens nummer zes op de PvdA-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. Statenlid G. Le belle (D66): ,,Ze heeft op twee paarden gewed, dat neemt niet iedereen haar in dank af.'' Zijn VVD-collega J. Nawijn kan zich daar weinig bij voorstellen. ,,Iedereen moet op deze baan kunnen solliciteren. Dus óók een nummer zes op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer.''

Maar dat was niet de enige reden van de oppositiepartijen om Netelenbos af te vallen. De symboolwaarde van het `nee' speelde een minstens zo grote rol. ,,We hebben de kans gegrepen om dat geschuif met belangrijke posten een halt toe te roepen'', zegt Le belle opgetogen na de stemming. ,,Dit is een statement: we willen niet meer dat een coalitiepartij per se die post moet krijgen.''

,,We hebben gebroken met een traditie'', vult P. Bruystens (Verenigde Seniorenpartij) aan. ,,En dat is toch veel democratischer.''