Argentijnse banken wacht implosie

De bankensector in Argentinië is in een zware crisis. De regering heeft via een controversiële maatregel de banken even lucht gegeven. Maar hoe lang houdt de financiële sector nog stand?

De eerste die in Argentinië uitstel van executie kreeg was Scotiabank Quilmes. Het einde van de vereiste reserves van de dochter van de Canadese Scotiabank kwam in zicht. En het moederconcern had er genoeg van om geld te blijven pompen in de noodlijdende dochter. Vorige week vrijdag besloot de centrale bank van Argentinië dat Scotiabank Quilmes dertig dagen zijn deuren dicht moest houden om zijn ondergang af te wenden. Scotiabank Quilmes (93 vestigingen) is in grootte de twaalfde bank van Argentinië.

Maar daar bleef het niet bij. De centrale bank besloot dit weekeinde de maatregel, zonder tijdslimiet, toe te passen op alle banken in het Latijns-Amerikaanse land. Een nationale bank holiday zonder einddatum. Hoe lang houdt een land dat vol? De nood onder de banken is hoog. Argentijnse consumenten hebben sinds begin dit jaar naar schatting ruim 10 miljard dollar aan hun rekeningen onttrokken. De meeste geldautomaten zijn nu leeg.

De corralito, de bevriezing van de banktegoeden, werkte niet meer goed. Particulieren mochten vanaf eind vorig jaar maandelijks maximaal zo'n 500 dollar opnemen van hun bankrekening. Deze overheidsbeperking werd om zeep geholpen door juridische vonnissen. ,,Het zijn vooral vermogende particulieren geweest die de maatregelen hebben aangevochten. Zij hebben vervolgens grote bedragen van hun bankrekeningen afgehaald en die meteen naar het buitenland gesluisd'', zegt Joost van den Akker, internationaal econoom en Latijns Amerika-specialist van de Rabobank.

Argentinië zit al voor het vierde jaar op rij in een recessie. Eind 2001 is het land gestopt met het betalen van rente en aflossingen op zijn overheidsschuld van een geschatte 140 miljard dollar. In februari volgde een nieuwe dramatische stap. De regering zette een punt achter de tienjarige één-op-één koppeling van de peso aan de dollar. Door deze koppeling aan de (dure) dollar heeft Argentinië zich als exportland uit de markt geprijsd.

,,De loskoppeling van de dollar heeft de banken veel geld gekost. Eerst werden de dollarrekeningen omgezet, één op één, in pesos. Vervolgens had er een forse wisselkoerscorrectie plaats, waardoor de peso hard omlaag ging'', zegt Van den Akker. Vóór de aankondiging was zo'n 60 procent van de leningen, en 40 procent van de deposito's in dollars. Sinds februari is de waarde van de peso ten opzichte van de dollar met ruim 60 procent gedaald.

De banken kunnen daardoor al maanden hun traditionele kernactiviteit niet meer uitoefenen: geld bewaren voor klanten en die tegen hogere rentes weer uitlenen aan andere klanten. De crisis maakt dat particulieren alleen nog maar hun spaartegoeden willen opeisen, noodlijdende bedrijven hun leningen niet meer kunnen aflossen en de rente erover niet kunnen betalen. Het bedrijfsleven profiteert daarbij van een recent ingevoerde faillissementswet, die bedrijven beter beschermt tegen crediteuren. Het bedrijfsleven heeft bovendien inventieve oplossingen gevonden om de financiën te regelen buiten de banken om. Concerns met goedgevulde kassen en gezonde cash flows lenen geld uit aan ondernemingen die krapper bij kas zitten. Financiële instellingen zien hun inkomsten verder opdrogen en hun kluizen steeds leger raken.

De regering is inmiddels bezig een aantal staatsbanken in elkaar te laten opgaan. Het moet de financiële instellingen, onder meer de Banco de la Nación en zakenbank Banco de Inversión y Comercio Exterior, een steviger positie geven voor de toekomst.

Wat gaan de buitenlandse banken nu doen? Zij zijn goed voor 37 procent van de bancaire activiteiten. Van de grootste tien banken in Argentinië zijn er vijf in buitenlandse handen. Blijven ze, of trekken ze zich terug uit het aangeslagen land?

Banco Santander Central Hispano (BSCH), de grootste bank van Spanje, is er een grote speler. In januari maakte het concern al bekend dat de voorzieningen voor Argentinië waren opgevoerd van 1 miljard euro, naar 1,3 miljard. Analisten hebben volgens Bloomberg inmiddels berekend dat zeven buitenlandse banken, waaronder Citigroup, BSCH, Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, sinds januari gezamenlijk 8,5 miljard dollar hebben verloren in Argentinië. Het prijskaartje voor de aanwezigheid in Argentinië begint zo wel erg duur te worden. Bovendien hebben de banken samen nog voor ruim 23,5 miljoen dollar aan leningen uitstaan in het Latijns Amerikaanse land. Het einde van de verliezen is er voorlopig nog niet in zicht. Nederlandse banken hebben de schade vooralsnog weten te beperken.

,,Het vertrouwen in de regering, daar draait het om'', zegt de Rabobank-analist. ,,Duhalde en zijn collega's maken geen slagvaardige indruk. Grote buitenlandse banken proberen nu de regering onder druk te zetten actie te ondernemen en snel met een oplossing te komen.''

De Canadese moeder van Scotiabank Quilmes is het wachten beu. De bank steekt geen geld meer in zijn Argentijnse dochter zolang regering en centrale bank geen goede oplossingen voor de noodsituatie hebben aangedragen.