Vragen over angst, ethiek en voedselketen

Met zijn voorstelling `Cyp 17' viert de Canadese choreograaf en acteur André Gingras internationale triomfen. De voorstelling gaat op 23 april in reprise tijdens de Preview van het Springdance Festival in Utrecht.

De Canadese choreograaf en acteur André Gingras (35) had tot z'n eenentwintigste nog nooit gedanst. Pas toen hij als geschoold acteur in musicals begon op te treden, kwam hij in aanraking met moderne dans. Er ging een wereld voor hem open, want, zegt hij: ,,Ik kon bij wijze van spreken nauwelijks lopen zonder te vallen.''

Inmiddels heeft Gingras als acterend danser samengewerkt met onder anderen Bob Wilson en Karl Heinz Stockhausen. Van het Amsterdamse Fonds voor de Kunsten kreeg hij onlangs de Aanmoedigingsprijs Choreografie. Op dit moment bereidt hij zich voor op het choreograferen van veertig amazones in de voorstelling Penthisilea van regisseur Peter Stein in het Griekse Epidauros. Toeval bracht Gingras naar Nederland, nadat hij een aantal jaren in New York als danser had gewerkt. Hij werkte samen met Arthur Rosenfeld en kreeg rond die tijd belangstelling voor choreografie. Zijn eerste `echte' voorstelling was de solo Cyp 17 (ReCombining) voor danser Manuel Ronda, die sinds de première in november 2000 met groot succes de internationale podia afreist.

Cyp 17 is niet zozeer een balletachtige solo als wel een crossover van disciplines als theater, video, breakdance of capoeira. Eigenlijk was het bedoeld als installatie. ,,Mijn benadering is wel fysiek, maar ik ben niet iemand die iets toe te voegen heeft aan het balletvocabulaire,'' zegt Gingras. ,,Ik ben meer een verteller. Dans zou zich moeten vernieuwen door over de grenzen heen te kijken. In de voorstelling wilde ik een veel maatschappelijker thema uitdiepen als genetische manipulatie en de angst daarvoor. Hoe moeten we omgaan met de voedselketen en kunnen we straks gekloonde kinderen bestellen met een bepaald uiterlijk of IQ? In de voorstelling zit een scène waarin Manuel een kluif krijgt toegeworpen. Hij weet niet meer dat zijn mond bedoeld is om te eten en probeert de kluif van alle kanten naar binnen te werken. Zo'n lachwekkende scène is geïnspireerd op wat filosoof Gilles Deleuze zei: `the body is scandalously inefficient'. Waarom heeft de mens een mond, een neus, darmen en een anus om voedsel te verwerken, en niet één simpel orgaan?''

In een Amsterdams etablissement vertelt Gingras over de intensieve research voor zijn `freakshow'. Hij bezocht wetenschappelijke congressen, sprak met artsen en advocaten die zich specialiseerden in bio-ethiek, liet zich inspireren door onder anderen het werk van Oliver Sacks. In het witte decor beweegt Ronda als een haperende robot, stoeit met de onderdelen van een soort paspop, stelt zichzelf en het publiek vragen over angst en ethiek en wordt `overschaduwd' door een immense videoprojectie met soms stripachtige mannetjes. Gingras: ,,Video wordt vaak op een achterwand geprojecteerd om ervoor te zorgen dat het publiek niet in slaap valt. Ik wilde de innerlijke wereld van de mens uitvergroten en de ruimte letterlijk en figuurlijk veranderen door de projectie. Het vervreemdt en heeft iets komisch. En het roept discussie op. Toen we in India speelden, moesten ze vreselijk lachen en bleven de toeschouwers na de voorstelling hangen om verder te praten. Misschien juist wel omdat we zo'n serieus thema niet al te ernstig namen.''

Het gaat goed met André Gingras en de Aanmoedigingsprijs van het Amsterdamse Fonds voor de Kunst is een erkenning. Het geld gebruikt hij voor apparatuur. Dat hij in New York ook ober was of honden uitliet om zijn passie te bekostigen, is nog slechts een dierbare herinnering.

Cyp 17, in Preview Springdance Festival, Theater Kikker in Utrecht, 23/4 Inl. 030-2303880; 26 en 27/4 Brakke Grond, Amsterdam; 3/5 Agnietenhof Tiel, inl. 070-3637540 of www.korzo.nl