Vernedering voor SPD in Saksen-Anhalt

De SPD van bondskanselier Gerhard Schröder heeft gisteren bij verkiezingen in de deelstaat Saksen-Anhalt een zware nederlaag geleden. De CDU en de liberale FDP boekten zoveel winst dat ze samen de SPD-regering kunnen aflossen.

De verkiezingen in de dunbevolkte en door aanhoudende economische malaise geplaagde oostelijke deelstaat waren de laatste regionale verkiezingen voor de Bondsdagverkziezingen dit najaar. De christen-democraten interpreteerden de lokale zege prompt als opsteker voor hun kanselierskandidaat Edmund Stoiber, die in recente opiniepeilingen steeds meer terrein op tegenspeler Gerhard Schröder moest prijsgeven. Politici van SPD-huize moesten hun smadelijke nederlaag erkennen, maar werden niet moe te onderstrepen dat van het kleine Saksen-Anhalt met slechts 2,1 miljoen kiesgerechtigden geen signaalwerking uitgaat.

De verkiezingsuitslag heeft ook gevolgen voor de machtsverhoudingen in de Bondsraad, de deelstatenkamer die enigszins vergelijkbaar is met de Nederlandse Eerste Kamer. Als Saksen-Anhalt een regering van CDU en FDP krijgt, hebben de christen-democraten in de Bondsraad een meerderheid. Voor de huidige regeerperiode van Schröders rood-groene coalitie heeft dat waarschijnlijk weinig praktische gevolgen omdat er vrijwel geen omstreden wetten meer op stapel staan. De felomstreden immigratiewet, die onlangs door de Bondsraad werd geloodst, zou het in de nieuwe machtsverhoudingen niet hebben gered. De CSU riep president Rau dan ook op de wet niet te ondertekenen.

De SPD leed gisteren het grootste verlies sinds 1950. Ze behaalde nog maar 20 procent van de stemmen, 15 procentpunten minder dan in 1998. De CDU sprong naar 37 procent, een winst van ruim 15 procentpunten. De liberale FDP, die in 1998 niet boven de kiesdrempel van vijf procent kwam, behaalde nu ruim 13 procent van de stemmen. Saksen-Anhalt wordt daarmee de eerste nieuwe deelstaat waar de liberalen weer in het parlement vertegenwoordigd zijn. De FDP is een partij voor heel Duitsland, zei een tevreden FDP-voorzitter Guido Westerwelle gisteren.

De ex-communistische PDS boekte een kleine winst, kwam op 21 procent en werd daarmee de tweede partij in de deelstaat. De partij van Ronald Schill, de populistische senator uit Hamburg, haalde de kiesdrempel niet (4,8 procent). Ook de Groenen (twee procent) namen die horde niet.

Deelstaatspremier Höppner kondigde gisteravond zijn vertrek uit de politiek aan. De grote winnnaar, de 66-jarige gynaecoloog Wolfgang Böhmer, wilde vandaag al coalitiebesprekingen openen met de liberale FDP. Een conservatief-liberale coalitie kan in het deelstaatparlement in Maagdenburg steunen op 65 zetels, PDS en SPD komen ieder op 25 zetels. De SPD vormde in Saksen-Anhalt een minderheidsregering met gedoogsteun van de PDS.

De christen-democratische kanselierskandidaat Edmund Stoiber noemde het verlies van de SPD een ,,reusachtig debacle'' voor Schröder. ,,Ik interpreteer dit fantastische resultaat als een geweldige aanmoediging om de wisseling van de wacht in Berlijn te bewerkstelligen", aldus Stoiber. Franz Müntefering, secretaris-generaal van de SPD, probeerde de schade te beperken. ,,Als de heer Stoiber gelooft dat hiermee een voorlopige beslissing is gevallen dan gun ik hem dat en weet dat het anders is.'' Tegelijk liet Müntefering er evenwel geen twijfel over bestaan dat de SPD er vanaf nu harder tegenaan zal gaan: het wordt een ,,verkiezingsstrijd'' en geen ,,verkiezingswandelingetje''.