Solo elektrisch gitaar

,,Vlak voor de millenniumwende stond er in HP/De tijd een overzicht van de honderd belangrijkste uitvindingen van de afgelopen eeuw. De elektrische gitaar was het enige muziekinstrument op die lijst. Veel mensen zijn opgegroeid met het geluid van elektrische gitaren; in heldendom verslaat de elektrisch gitaar zelfs de saxofoon. En toch is die rijke Europees-Amerikaanse klassieke muziektraditie jarenlang met een enorme boog om het instrument heen gelopen. Een belangrijke reden is natuurlijk dat het een moeilijk instrument is, onlogisch en onoverzichtelijk, zeker als je je - zoals de meeste componisten - er niet in verdiept hebt. Maar de meeste componisten hebben ook een controledwang die slecht verenigbaar is met de veelheid aan effecten en verschillend klinkende gitaren. Daarnaast kampt de elektrische gitaar dan ook nog met het imago van rebels en volks instrument.''

Wiek Hijmans (1967) is een man met een missie: de elektrische gitaar een plaats geven in de moderne gecomponeerde muziek. Zelf bespeelt hij het instrument al sinds zijn elfde en was hij de eerste, en tot nog toe enige, elektrisch gitarist aan de klassieke afdeling van de prestigieuze Manhattan School of Music in New York. De ontvanger van de Andrés Segovia Award 1997 is in Nederland vooral bekend als improvisator en als lid van onder meer het Maarten Altena Ensemble. Electric solo! is zijn debuut als solist.

,,Als solo elektrisch gitarist put je uit de traditie van de klassieke gitaar. Het grote verschil is alleen dat een elektrisch gitaar wordt bespeeld met een plectrum. Als je tegelijkertijd met je plectrum een snaar wilt raken en met de rest van je vingers wilt tokkelen, dan raakt je hand uit balans. De oplossing is een duimplectrum in de vorm van een gewoon plectrum. Maar er gaat heel wat studietijd overheen eer je daarmee overweg kan en je werkelijk polyfoon kunt spelen.

,,Belangrijker dan het onder de knie krijgen van de techniek was het vinden van repertoire. Ik denk dat je met alle composities voor solo elektrisch gitaar bij elkaar misschien vier recitals kunt vullen, en dan heb je het wel gehad. Maar het repertoire groeit snel, mede doordat veel componisten nu voor mij schrijven.

,,Het beroemdste stuk is natuurlijk Electric Counterpoint dat Steve Reich schreef voor Pat Metheny. Dat stuk staat op mijn programma voor volgend seizoen. Voor deze cd heb ik gekozen voor het oudste solostuk voor elektrische gitaar, Pelle Gudmundsen-Holmgreens Solo for El-Guitar uit 1971. Het muzikale materiaal is heel economisch gebruikt en de compositie heeft een bijzonder eigen geluid en identiteit. Dat komt gedeeltelijk door Holmgreens vondst om de lage e-snaar een octaaf omlaag te stemmen, waardoor een licht destabiliserend effect ontstaat. Hij maakt ook expliciet gebruik van het lange uitklinken; dat maakt dit stuk onmogelijk te spelen op een akoestische gitaar.

,,Triplum per chitarra van Louis Andriessen was oorspronkelijk bedoeld voor akoestisch gitaar, maar het werkt elektrisch ook prima. Bij Michel van der Aa merk je dat hijzelf ook gitaar speelt; al die snelle noten maken zijn Auburn moeilijk maar niet onmogelijk. En Tristan Murails Vampyr! is bewust geschreven voor elektrisch gitaar; hij heeft het in zijn toelichting zelfs over een Santana-sound. Door mijn gitaar rechtstreeks in de mengtafel te pluggen heb ik dat ruige geluid zelfs nog iets aangedikt.

,,In mijn eigen composities en improvisaties speel ik met de dynamische mogelijkheden van mijn instrument. Ik hou van de gelaagdheid van het geluid, dat je één noot lang kan aanhouden en ondertussen kan doorgaan met de volgende episode. Ook het harmonizing effect en het gebruik van de tremolo-arm zijn typisch voor mijn muziek, en dat geldt natuurlijk ook voor de distortion. Maar ik wil niet alleen die scheurkwaliteiten benadrukken. Er is ook een warme kant. Het geluid dat je met de snaren produceert is heel intiem en de onnatuurlijke vergroting ervan heeft een dramatisch effect: het lijkt alsof er iemand in je oor staat te fluisteren.''

Wiek Hijmans: Electric solo! (X-OR, CD012). Distr. Klavicenter. Te bestellen via (070)3632801 of xorluc@xs4all.nl