PvdA begint campagne ijzig

Weinig vreugde zaterdag bij de start van de verkiezingscampagne van de PvdA. Prominente kandidaten ontbraken. De verwijdering tussen lijsttrekker Melkert en zijn voorganger Kok werd pijnlijk duidelijk.

De PvdA juicht lijsttrekker Melkert toe, omdat hij zojuist voor Kamerfractie en partij door de knieën is gegaan. ,,Het risico voor de belastingbetaler is te groot'', zegt Melkert, en dus wijst de PvdA de Joint Strike Fighter (JSF) van de hand. Tumult in de Orangerie in Den Bosch, waar de PvdA vandaag de start van de verkiezingscampagne beleeft. Melkerts voorganger als PvdA-leider, demissionair premier Kok, eerder voorstander van JSF, juicht en klapt niet mee. Hij staart, op de eerste rij gezeten, voor zich uit.

Tot nu toe heeft Melkert geen stelling betrokken inzake de JSF, benadrukt hij in zijn toespraak. De fractieleden in de zaal weten wel beter. Wekenlang stonden de fractieleiding en een meerderheid van Kamerleden tegenover elkaar inzake de JSF. Defensie-woordvoerder Timmermans en de andere opponenten kregen het verwijt dat zij door hun verzet tegen de JSF Kok en de andere PvdA-bewindslieden in het kabinet, die al met Nederlandse deelname aan het nieuwe Amerikaanse gevechtsvliegtuig hadden ingestemd, in hun hemd zetten.

Verzet tegen de Joint Strike Fighter was verzet tegen Kok en lijsttrekker Melkert en zou de PvdA in de verkiezingsstrijd schaden, was ook het verwijt. Dat Kok naar aanleiding van `Srebrenica' aftrad, maakt nu de weg vrij voor een oplossing van deze interne crisis: ook Melkert is tegen.

Desondanks maakt de bijeenkomst in Den Bosch, die een feestelijk begin van de campagne had moeten zijn, een ijzige indruk. Zo begint de lijsttrekker zijn toespraak met een sarcastische boutade aan het adres van de fractie. ,,Het zijn vier dolle jaren geweest'', zegt hij over zijn fractievoorzitterschap. ,,Altijd maar weer die vragen: wat kunnen we voor je doen en hoe had je het gehad willen hebben. Ik zie ernaar uit dat nog vier jaar te doen.''

Veel prominente kandidaten van de PvdA-lijst zijn afwezig, om uiteenlopende redenen. Nummer twee van de lijst, Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven, die de lijst feestelijk had zullen presenteren, is ziek aldus een PvdA-woordvoerder. Staatssecretaris Bensschop, tevens campagneleider, laat weten dat zijn zoontje een verjaardagspartijtje heeft, waar hij niet wil ontbreken.

Kok is er wel en wordt door Melkert uitvoerig geprezen om zijn ,,integriteit'' en de ,,worsteling'' die de premier ertoe heeft gebracht om `Srebrenica' af te treden. De ongeveer honderd aanwezigen staan op voor een ovatie aan de afgetreden minister-president, waarbij de spreker niet meeklapt.

Minister Pronk, die inzake `Srebrenica' een heel eigen spoor heeft getrokken, is er ook, maar zit achterin de zaal. Wel vooraan zitten minister Vermeend, alsmede de staatssecretarissen Adelmund, Bos en Vliegenthart. Andere bewindslieden ontbreken, hoewel zij allen prominent op de lijst figureren: De Vries, Herfkens, Netelenbos, Van der Ploeg.

Wel aanwezig is Kamerlid Timmermans, die de afgelopen maanden op zakelijke wijze het verzet van de fractie tegen de JSF heeft vormgegeven. Hij maakt zich tijdens het slotapplaus voor Melkert uit de voeten, voordat iemand hem om een reactie kan vragen.

De zaal, een tot feestcentrum verbouwde katholieke kerk, lijkt berekend op ten minste drie keer zoveel PvdA-leden als vandaag de weg naar de Orangerie hebben gevonden. Ook het voorstellen van de kandidaten bij afwezigheid van Van Nieuwenhoven waargenomen door partijvoorzitter Koole heeft een wat moeizaam verloop.

[Vervolg PVDA-CONGRES: pagina 6]

'Niet met Fortuyn'

[Vervolg van pagina 1]

Terwille van de presentatie zijn de kandidaten ingedeeld in teams. Van het Team Onderwijs maakt kandidaat Verbeet deel uit, Melkerts persoonlijke assistente in de afgelopen jaren. Koole vraagt haar of ze onderwijservaring heeft, wat zij beaamt: ,,Ik heb jaren Nederlands gegeven op een middelbare school.'' Waarop een der andere kandidaten, vanuit de zaal niet zichtbaar maar wel duidelijk hoorbaar, opmerkt: ,,Mischien kun je terug, ze hebben daar dringend mensen nodig.'' Verbeet antwoordt: ,,Met jullie heb ik ook al vaak de indruk voor een groep kinderen te staan.''

Melkert mag dan in zijn toespraak afscheid nemen van het JSF-besluit van het paarse kabinet, voor het overige lijkt hij een toekomstige coalitie met de VVD geenszins te willen uitsluiten. ,,De polarisatie van de VVD is ongeloofwaardig'', zegt Melkert, doelend op de recente uitspraken van VVD-leider Dijkstal, dat een coalitie met de PvdA niet meer wenselijk is. Samenwerking met Fortuyn sluit Melkert uit: ,,Fortuyn wil kapotmaken wat Kok heeft opgebouwd.'' Verder maakt de lijsttrekker met huiver melding van andere landen, waar ,,partijen met bebloede koppen tegenover elkaar staan''. In Nederland doen we het meer ,,met elkaar''. Melkert voorspelt dat de verkiezingsstrijd ,,leuk en spannend'' wordt.