Nieuwe baan, oude kwaal

Door de verbreding van de Bosbaan komt Amsterdam weer op de internationale roeikalender. Maar het ondiepe vaarwater blijft oneerlijk.

De roeiers van het Nederlandse vlaggenschip, de vier-zonder-stuurman, hadden schoon genoeg van de dagelijkse trainingsuren op de druk bevaren, bochtige Amstel. ,,Varen op de Amstel is leuk voor gestuurde boten. Van het omkijken gaat je nek vastzitten'', zei Michiel Bartman over de oudste roeibaan ter wereld die zaterdag door de Amsterdamse burgemeester Cohen werd heropend.

De `Bartman Vier' bleef op de 26ste Randstad Regatta ongeslagen, maar de zege kwam moeizaam tot stand. ,,De voorwedstrijd ging goed. In de finale bleef een Nereus-viertje er een kilometer brutaal naast liggen. Die wedstrijden hier zijn voor de gevestigde orde helemaal niet leuk. Je hebt alleen te verliezen'', zei bondscoach Jan Klerks na afloop.

Het overkwam Dirk Lippits. De roeier die zijn plaats in de vier verruilde voor een onzeker bestaan in de skiff, ging op zijn eerste solo-optreden zwaar ten onder. De krachtroeier gaf 200 meter voor de finish op, toen clubgenoot Gerard Egelmeers langszij kwam. Klerks, die hem eens per week begeleidt: ,,Dirk was verbouwereerd. Ik kan me voorstellen dat hij vanmorgen wakker werd en dacht: `dit kan gewoon niet gebeurd zijn'. Stoppen is het laatste dat je wilt doen. Het is een incident.''

De Bosbaan, met 26 meter verbreed tot 118 meter, toonde tijdens het openingstoernooi zijn vriendelijkste gezicht. Zodra de wind weer schuin over de 2,25 meter diepe baan waait, speelt een oude kwaal op. ,,Het verschil tussen de snelheid van het water dat terugstroomt en de snelheid die met de wind mee gaat, neemt toe zoals de baan is verbreed. Het water gaat nog harder terugstromen in de luwte van de bomen. Grofweg stroomt de ene helft van de baan dan mee, de andere helft tegen'', wist professor dr. Guus Stelling, hoogleraar numerieke vloeistofmechanica en senior specialist bij Delft Hydraulics, voorheen Waterloopkundig Laboratorium.

De nadelige horizontale stroming doet zich nooit voor op de roeibaan in het Groningse Harkstede. Het water stroomt daar dankzij de diepte (zes meter) verticaal rond. De Bosbaan werd over de totale breedte gelijkmatig uitgediept. Stelling: ,,Op een ondiepte zal het water altijd met de wind mee stromen. Z'n weg terug zal 't op het diepe gedeelte zoeken. Alleen op de bovenste paar centimeter zal al het water met de wind meestromen.''

In 1936 werd de Bosbaan gegraven als werkverschaffingsproject. Tot 1964 bleef de vijfploegenbaan 72 meter breed. Voor de EK van 1964 werd de roeibaan verbreed tot zes banen en een smalle oproeibaan. In 1977 werd de WK in Amsterdam gehouden.

Om bestaande roeibanen niet meteen mondiale toernooien te ontzeggen, heeft de wereldroeibond FISA beloofd de hedendaagse eisen niet streng na te leven. Voor een eerlijke WK is minimaal 135 meter breedte nodig, stelt de bond. Dan kan met de zes wedstrijdbanen van 13,5 meter over een breedte van acht banen worden geschoven. De diepte dient minimaal drie meter te zijn. `Zolang de diepte overal gelijk is, kan de baan worden geaccepteerd', luidt de interpretatie van de FISA.

De wereldroeibond wil in 2003 een wereldbekerwedstrijd in Amsterdam houden. De Koninklijke Holland Beker, de enige internationale roeiwedstrijd in Nederland, zal volgens de FISA door gebrek aan faciliteiten rond de gerenoveerde Bosbaan twee jaar ,,geen locatie kunnen zijn om een internationale roeiwedstrijd van formaat neer te zetten.''

,,Ik heb me wel eens afgevraagd: waar doen we het allemaal voor,'' gaf bondsvoorzitter Carel van den Driest toe. ,,Maar we zijn gevraagd voor het studenten WK van 2005 en het junioren WK van 2006. We zullen meedingen om de WK 2007. Na de Spelen van 2008 geef ik Amsterdam een goede kans.''