Hamas, Hamas

Eind jaren tachtig van de vorige eeuw schokte heel Nederland van de antisemitische spreekkoren die Haagse voetbalsupporters aanhieven toen ze in Amsterdam de trein uitstapten om een wedstrijd tegen Ajax bij te wonen. Het beruchte `we gaan op jodenjacht' klonk nog lang na in het geheugen en op opiniepagina's van kranten. Ofschoon de leuze formeel anti-joden is en dus hatelijk en discriminerend, werd ook meteen aan de antisemitische gevoelens van de Haagse hooligans getwijfeld. Ajax-supporters gebruiken al jaren te pas en te onpas de naam `joden' als een soort geuzennaam om zich een identiteit te verschaffen. Niemand die hierin een echte verbondenheid durft te bespeuren met het jodendom, laat staan het zionisme.

Afgelopen weekeinde werden we in de tijd teruggeworpen. Dit keer waren het supporters van FC Utrecht die zich aan discriminerende kretologie schuldig maakten. Ze werden terecht de trein weer ingestuurd. Hier geldt dezelfde opmerking als toen voor de Haagse heethoofden: weinigen geloven dat de antisemitische spreekkoren van de Utrechters daadwerkelijk stoelen op anti-joodse sentimenten. Maar wat wel veranderd is sinds de jaren tachtig is de maatschappelijke en politieke context: het groeiende antisemitisme in Europa en ook in Nederland is nu aan de orde van de dag en dat maakt het jongste incident veel ernstiger. Ook de leuze die werd geroepen wortelt in een angstaanjagende werkelijkheid: `Hamas, Hamas, alle joden aan het gas'.

Deze woorden worden de laatste tijd te vaak gehoord in kringen van jonge Nederlandse moslims. Nog een week geleden ontsnapten ze uit de mond van jonge demonstranten van Marokkaanse komaf tijdens een demonstratie met antisemitisch karakter in Amsterdam. Om nu schouderophalend vooral de baldadigheid van een groep hooligans te onderstrepen volstaat dus niet meer. Hamas is een terroristische organisatie van moslim-fundamentalisten die zich tot taak heeft gesteld het jodendom in het Midden-Oosten uit te roeien. Een kleine minderheid in Nederland ondersteunt dit uitgangspunt.

Maar er is meer. Het groeiende aantal antisemitische incidenten blijkt sinds kort in Nederland toegang tot sportvelden te hebben gevonden. Op zeer beperkte schaal weliswaar, maar wel op een bedroevend spectaculaire manier. Zo werd afgelopen week melding gemaakt van antisemitische taferelen binnen het jeugdvoetbalelftal van het Amsterdamse SC Orient. De overwegend Turkse en Marokkaanse spelers van deze club belaagden tot in de kleedkamer hun joodse tegenspelers van het Amstelveense RKAVIC. Er werden zelfs tijdens de wedstrijd antisemitische leuzen geroepen en na afloop werd de Hitlergroet gebracht.

Dat het Midden-Oostenconflict en het neo-antisemitisme hun intrede in de sportwereld doen, blijft niet beperkt tot Nederland. Een paar weken geleden in Frankrijk werden joodse jeugdspelers die aan het trainen waren door een twintigtal jongeren van Arabische origine plots met stokken en ijzeren staven belaagd en ook verwond. Hun bezittingen werden uit de kleedkamer gestolen. Afgelopen week werd bekend dat drie spelers van de Straatsburgse voetbalclub AS Menora hun ontslag hadden aangeboden. De drie moslims weigerden voortaan te spelen bij een club waar, zeiden ze, joden oververtegenwoordigd waren. Ze voelden zich niet langer meer thuis bij AS Menora, dat geen uitwedstrijd meer durfde te spelen omdat de voetballers stelselmatig werden bedreigd. Zo werden regelmatig langs de velden kreten gehoord als `dood aan de joden', `leve Bin Laden' of `aan het gas, leve Hitler'.

Het is duidelijk dat de onverdraagzaamheid aan een stormachtige opmars is begonnen daar waar het in principe niet hoort: in en om de sportvelden. Het verschijnsel is te ernstig om het te bagatelliseren. Dat deden de KNVB en de Amsterdamse burgemeester Job Cohen niet. Het jeugdelftal van SC Orient is geschorst en de Utrechtse supporters werden teruggestuurd. Een lichtpunt in deze donkere dagen.