Dappere Duitser is zeer welkom

Nog een paar weken en dan hoopt zwemmer Mitja Zastrow (25) zijn Duitse paspoort in te ruilen voor een Nederlands exemplaar. ,,In Duitsland zijn ze nog boos.'' Over een sportieve vlucht naar Nederland.

De rode loper ging nog net niet voor hem uit, maar veel scheelde het niet. Mitja Zastrow had zich voorbereid op ,,een niet al te vriendelijke ontvangst, nadat ik in Duitsland ook al met een hoop heisa was vertrokken''. Want wat had hij, nog niet eens in het bezit van de vereiste papieren, in hemelsnaam te zoeken bij de Nederlandse kampioenschappen? ,,Niets toch zeker? Althans, dat zou ik hebben gedacht in zo'n geval.''

Groot was zijn verbazing toen uitgerekend een van zijn grootste concurrenten, rugslagzwemmer Klaas-Erik Zwering, hem donderdag rondleidde in het Amersfoortse Sportfondsenbad. ,,Klaas spreekt uitstekend Duits en heeft me keurig uitgelegd hoe en waar ik me moest aanmelden. Hij was zelfs zo vriendelijk om me na afloop mee te nemen in de auto. Ja, daar keek ik wel even van op.'' Maar ach, Zastrow begrijpt het ook wel, die hartelijke ontvangst. Glimlachend: ,,Als ik hier met een indrukwekkend lijstje met persoonlijke records op de stoep had gestaan en vervolgens ook nog eens alles en iedereen naar huis had gezwommen, dan was het vermoedelijk een ander verhaal geweest.''

Zover komt het niet. Op de slotdag van de langebaankampioenschappen (50 meter) valt de regerend Duits kampioen op de 100 meter vrije slag slechts op door zijn rijzige gestalte (2,04 meter) en het Chinese teken dat op zijn rug is getatoeëerd. Anoniem is zijn optreden in de finale van de 50 meter vrije slag, waarin hij op gepaste afstand van winnaar Johan Kenkhuis (22,70) aantikt in 23,61. ,,Slechte tijd, slechte race'', luidt na afloop de nuchtere analyse van de 25-jarige Duitser, die drie dagen eerder nog alle schijnwerpers op zich gericht wist. Zijn zege op de 100 meter rugslag betekende immers de tweede `buitenlandse' overwinning in de geschiedenis van de Nederlandse kampioenschappen, waar een later veelbesproken Ierse (drievoudig olympisch kampioene Michelle Smith) zes jaar geleden de primeur beleefde.

Opvallend ruimhartig incasseerde Zwering zijn nederlaag. Competitievervalsing? Welnee! ,,Hij heeft dispensatie gekregen en is daarmee dus startgerechtigd'', zegt de rugslagspecialist drie dagen later. ,,Blij is misschien een groot woord, maar afkeuren doe ik zijn aanwezigheid zeker niet. Hoe groter de concurrentie, hoe beter. Dat houdt mij scherp. Ik leer van hem en hij leert van mij. Dus wat zou ik zeuren?''

Die woorden zijn Marcel Wouda uit het hart gegrepen. ,,Scheve gezichten heb ik weliswaar niet gezien, maar mocht een aantal zwemmers desondanks bedenkingen hebben, dan is dat niet terecht'', zegt de oud-wereldkampioen die het afgelopen jaar bemiddelde bij Zastrows `asielaanvraag'. ,,Mitja is een op en top prof, een rustige, bedachtzame jongen die leeft voor zijn sport. Een voorbeeld waar velen zich aan kunnen spiegelen. Hier pretenderen veel zwemmers namelijk aan topsport te doen, terwijl ze in werkelijkheid bezig zijn met breedtesport op hoog niveau.''

Maar die voorbeeldige topsportmentaliteit kon niet voorkomen dat Zastrow in eigen land in conflict kwam met de Duitse zwembond (DSV). Zo hoog liepen de meningsverschillen op dat de laborant uit Wuppertal vorig jaar, met instemming van zijn coach Torsten Petsch, besloot zijn horizon te verleggen en aanklopte bij Wouda. ,,Nederland was een logische optie: dichtbij, goede faciliteiten en kans om opgenomen te worden in een estafetteploeg die meedoet om de medailles.'' Over de achtergronden van de ruzie met de DSV weigert hij in detail te treden. ,,Ik wil niet natrappen. Maar neem van mij aan dat het een onwerkbare situatie was. Sommige bestuurders zijn nog altijd boos.''

Afzwaaiend bondscoördinator Ad Roskam prijst het fatsoen van de zwemmer die, in afwachting van zijn Nederlandse paspoort, op zijn voorspraak dispensatie kreeg voor de titelstrijd in Amersfoort. ,,Wij zijn geen sociale instelling, verre van dat zelfs, maar Mitja wil vreselijk graag en blijkt bovendien goed over zijn beslissing te hebben nagedacht. Zelfs nadat ik hem in een gesprek van drie uur met opzet een niet al te positief beeld had geschetst van de situatie hier in Nederland. Maar op elke vraag had hij een kort, helder antwoord. Twijfels kent hij niet, voor zover ik dat tot dusverre heb kunnen nagaan.''

Noem Zastrow dan ook geen gelukszoeker die een graantje hoopt mee te pikken van de naweeën van de olympische successen, maar in feite slechts de breedte van het Nederlandse zwemmen dient. ,,Hij is wat ik noem een aangename nieuwe eend in de bijt en zeker geen opportunist'', benadrukt Roskam. ,,Sterker nog: hij heeft bewust de moeilijkste weg gekozen. Want ga maar na: geen inkomsten meer, geen aanvullende faciliteiten en tot op dit moment in elk geval onzekerheid over zijn naturalisatieverzoek. Nee, die jongen verdient respect voor het lef en het risico dat hij bereid is te nemen.''

Omdat zowel Zastrow als Roskam zwijgt over de toedracht van de breuk met de Duitse bond, rijst de vraag of de Duitser met de Russische voorouders iets te verbergen heeft. Met andere woorden: heeft de Nederlandse zwembond (KNZB) een lastpak in huis gehaald? Roskam is niet verbaasd zodra hij die vraag krijgt voorgelegd. Grijnzend: ,,Dat was ook mijn eerste reactie. Zo van: vriend, allemaal leuk en aardig, maar wat is er nu werkelijk gebeurd? Nadat Mitja dat uit de doeken had gedaan, bleek uit navraag bij de Duitse bond dat hij een zeer objectief beeld had geschetst. Toen wist ik: deze jongen deugt. Die positieve indruk is de afgelopen dagen alleen maar versterkt, ook al heeft hij hier geen bijzondere tijden neergezet.''

Zastrow heeft volgens Roskam ,,nog slechts een theoretische kans'' dat hij over ruim drie maanden namens Nederland mag deelnemen aan de EK langebaan in Berlijn, ondanks de schriftelijke steunbetuigingen van zowel KNZB als NOC*NSF. ,,Omdat ik niet verwacht dat voor die tijd de naturalisatieprocedure is afgerond.'' Zelf heeft Zastrow de moed nog niet opgegeven. Zijn ogen lichten op bij het vooruitzicht alleen al. ,,Dat zou mooi zijn: in Duitsland starten namens Nederland.'' Mocht dat niet gebeuren, dan krijgt hij ruim vier maanden later alsnog zijn kans, want ook de EK kortebaan (25 meter) worden dit jaar in zijn vaderland gehouden: in Riesa om precies te zijn. Lachend: ,,Duitsland ziet mij dus sowieso terug.''

Wie hem eveneens hoopt terug te zien is coach Eric Landa van PSV, de club uit Eindhoven waarbij Zastrow onderdak heeft gevonden. ,,In de eerste plaats omdat Mitja een goede zwemmer is, een jongen met potentie, zowel op de individuele als op de estafettenummers. In de tweede plaats omdat mijn groep wel een kwaliteitsimpuls kan gebruiken.'' Want ondanks een naar eigen zeggen ,,keiharde maar goede voorbereiding'' staat de ambitieuze trainer dit seizoen met lege handen: geen van zijn zwemmers heeft zich geplaatst voor de EK en dat, zo erkent Landa, ,,frustreert en niet zo'n beetje ook''. Deze week volgt daarom een evaluatie, komend weekeinde gevolgd door limietwedstrijden voor de EK kortebaan. Daar zal ook Zastrow zijn opwachting maken. ,,Ik kan alleen maar hopen dat hij de rest goed wakker schudt. Al zal het straks wel zo zijn dat hij, eenmaal in bezit van een Nederlands paspoort, afwisselend in Wuppertal en in Eindhoven traint.''

Ook Landa's collega Jacco Verhaeren van de Philips-profploeg juicht de komst van Zastrow toe, al lijkt een van zijn pupillen (Zwering) daar het voornaamste slachtoffer van. ,,Je zou bijna wensen dat zich op elk nummer zo'n zwemmer aandient. Het houdt de rest bij de les, precies zoals het hoort. Mocht iemand moeite hebben met zijn komst, dan heb ik slechts één advies voor diegene: harder zwemmen. Dat is de basis van de topsport: niet zeuren, maar doen.''

Mede daarom heeft Zastrow zijn hart gestolen. Verhaeren: ,,Ik mag dat wel, zo'n type dat in eigen land om wat voor reden dan ook niet verder kan, maar niet bij de pakken gaat neerzitten. Hij had ook in Duitsland kunnen blijven en daar gaan zitten klagen en mekkeren. Dat doet hij dus niet en dat siert hem. Ik ken hem niet, althans niet persoonlijk, maar ik vind hem dapper.''