Boekenprijs hard toe aan vernieuwing

De vaste boekenprijs is hard toe aan modernisering. Dat blijkt uit een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en Centraal Planbureau (CPB) dat komende woensdag verschijnt.

De twee planbureaus, die twee jaar geleden door de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en Economische Zaken aan het werk zijn gezet, vinden het systeem van een vaste boekenprijs op zich efficiënt, maar wel aan vernieuwing toe. Ze geven in het rapport drie alternatieven voor de huidige ontheffing van de mededingingswet: de boekenprijs overlaten aan de markt, het subsidiëren van boekhandels of het instellen van een beperkte vaste boekenprijs. De vaste boekenprijs, een collectieve verticale prijsbinding, is eigenlijk in strijd met de mededingingswet, maar de Koninklijke Vereniging voor het Boekenvak (KVB) is ontheffing verleend. Die ontheffing verloopt in 2005 en de KVB – die wil voorkomen dat de mogelijkheid om met goedverkopende boeken minder goed lopende titels worden gesubsidieerd – hoopt dat de vaste boekenprijs daarna wordt verankerd in een wet. De Kamerleden Boris Dittrich (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) dienden vorige maand een ontwerp in van een wet waarin de termijn van de vaste boekenprijs verkort van twee jaar naar een jaar.

Meer dan tweederde van de 32,5 miljoen boeken die jaarlijks door boekverkopers worden verkocht, vallen onder de vaste boekenprijs. De planbureaus hebben berekend dat de maatschappelijke kosten marginaal zijn. Met het totaal aantal boeken dat jaarlijks onder de vaste boekenprijs wordt verkocht, is een bedrag gemoeid van 285 miljoen euro. Afschaffen van de vaste boekenprijs zou een daling van de kosten met 3 à 7 procent betekenen, gemiddeld zo'n 14 miljoen euro. Nadeel van afschaffen is de onzekerheid over de effecten hiervan, stellen de onderzoekers. Er kunnen meer, branchevreemde verkopers zoals Albert Heijn en de Free Record Shop bijkomen, maar er kunnen ook veel kleine boekwinkels verdwijnen.

Boris Dittrich vindt het `merkwaardig' dat in het rapport zo weinig wordt gekeken naar het buitenland. ,,Toen de vaste boekenprijs in Frankrijk werd afgeschaft gingen de gespecialiseerde boekhandels failliet, met als gevolg dat het weer is teruggedraaid, en alles nu zelfs is vastgelegd in de wet.'' Dittrich is tegen het voorstel om de boekhandels te gaan subsidiëren. ,,In Zweden worden er ook subsidies verleend, maar dan duw je de overheid in een rol die ze volgens mij niet zou moeten spelen.'' Dittrich merkt dat er nog veel verdeeldheid is binnen de Kamer over de vaste boekenprijs. ,,Maar D66 en GroenLinks zitten nu op een lijn.''