Srebrenica 5

Paul Scheffer miskent de relevantie van de politieke, juridische en economische achtergronden van de eeuwenoude Nederlandse volkenrechtelijke traditie. Ook de zorgvuldige historische analyse van de wordingsgeschiedenis van het Srebrenica-drama besteedt aan die vaste traditie geen aandacht.

Van bijzonder belang voor de bevordering van het aftredingsstandpunt van het kabinet is in de eerste plaats de vaste Nederlandse volkenrechtelijke traditie sinds de boeken van Hugo de Groot uit de zeventiende eeuw.

Die betroffen het recht van oorlog en vrede en de vrijheid van de zee. Daarnaast zijn de drie conclusies van Telders in zijn `Proefschrift van 1927 over staats- en volksrecht' van belang:

1. Hij erkende de normatieve rechtswaarde van het volkenrecht, dat dus nageleefd diende te worden.

2. Hij erkende ook de realiteit dat de uitvoering van en sancties op niet-naleving van volkenrechtelijke normen in handen bleven van de staten.

3. Voor zijn verdere leven als advocaat, Leids hoogleraar volkenrecht en politicus was de realiteit echter alleen maar een uitdaging om de kwaliteit van volkenrechtelijke normen zodanig te helpen versterken dat handhaving daarvan, ook bij ontbreken van effectieve volkenrechtelijke sancties, de normale realiteit zou worden.

Door zijn dood in een Duits concentratiekamp heeft Telders niet meer kunnen meemaken hoezeer na 1945 de oprichting van de Raad van Europa en de Europese Gemeenschap al op indrukwekkende wijze aan zijn streven hebben gevolg gegeven. De artikelen 90 en 92 van onze Grondwet en vergelijkbare constitutionele bepalingen in andere Europese landen, kunnen voor de Europese Unie ook de basis vormen voor het huidige streven naar verdere en kwalitatieve verbetering van de mondiale rechtsorde.

De resoluties van de Veiligheidsraad inzake de veiligstelling van bepaalde Bosnische enclaves moesten voor Srebrenica stellig behalve door de Verenigde Naties zelf ook door Nederland worden nageleefd. In zoverre is de Nederlandse regering inderdaad medeverantwoordelijk voor het drama van Srebrenica. Schuldig in strafrechtelijke zin is echter uitsluitend Mladic.