METHOTREXAAT BIEDT REUMAPATIËNTEN OOK EEN LANGER LEVEN

Het middel methotrexaat, dat vaak aan patiënten met een reumatische gewrichtsontsteking wordt voorgeschreven, bestrijdt niet alleen deze ontstekingen maar biedt ook bescherming tegen hart- en vaatziekten. Daardoor is de sterfte onder de gebruikers van dit middel significant lager dan onder reumapatiënten die andere ontstekingsremmers krijgen. Dat blijkt uit een onderzoek onder 1240 reumapatiënten in de Amerikaanse staat Kansas (The Lancet, 6 april).

Reumatische gewrichtsontsteking, ofwel reumatoïde artritis (RA), is een auto-immuunziekte. Het afweersysteem van de patiënt is ontregeld waardoor het ook het eigen lichaam te lijf gaat. De agressie richt zich vooral op de cellen van gewrichten, gewrichtskapsels en peesscheden. Deze raken chronisch ontstoken, wat leidt tot pijnlijke en gezwollen gewrichten en bewegingsbeperking. Op den duur ontstaat onherstelbare schade aan het gewrichtskraakbeen en het onderliggende bot. Mensen met reumatoïde artritis hebben bovendien een aanzienlijk verkorte levensverwachting, als gevolg van een verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

Methotrexaat is één van de meest voorgeschreven middelen tegen RA. In hoge doseringen remt het de celdeling en wordt het gebruikt bij de behandeling van kanker. In lage doses is het echter een goede ontstekingsremmer, die niet alleen de symptomen van de ziekte verlicht, maar ook de kwaliteit van leven van de patiënten verbetert. Onbekend was echter of het middel ook de sterfte van reumapatiënten verminderde.

Om dat in beeld te krijgen hebben de onderzoekers de medewerking gehad van 1240 patiënten van een reumapolikliniek in Wichita. Deze zijn gemiddeld zes jaar lang gevolgd. Iets minder dan de helft van de patiënten kreeg methotrexaat. Gemiddeld waren deze patiënten er voorafslechter aan toe; ze hadden aanzienlijk meer pijn, meer gewrichten waren aangedaan en ook de resultaten van laboratoriumonderzoek waren ongunstiger.

In de loop van het onderzoek overleden 191 personen uit de onderzoeksgroep. Hiervan waren er 72 met methotrexaat behandeld. Wanneer de onderzoekers de sterfte afzetten tegen het aantal `manmaanden' dat de patiënten aan het onderzoek deelnamen, bleek dat de sterftekans voor methotrexaatgebruikers met 60 procent was verminderd. Als alleen werd gekeken naar de sterfte aan hart- en vaatziekten was de reductie van de sterfte zelfs 70 procent. De onderzoekers nemen aan dat dit komt door de afname van de ontstekingsactiviteit. Bij chronische ontstekingen treden veel biochemische veranderingen op die ook voorkomen bij patiënten met atherosclerose. Als de ontstekingsactiviteit afneemt, dan geldt dat ook voor de aantasting van de bloedvaten. Daarnaast denken de onderzoekers dat de patiënten lichamelijke actiever zullen zijn naarmate zij minder last van hun gewrichten hebben.