`Jaag China niet op de kast met voedsel'

De vernieting van partijen Chinese vis en vlees in Europa dwingt China tot strengere controles. Maar 800 miljoen boeren controleren is lastig. En hoeveel chlooramfenicol kan een gezond mens verdragen?

,,Het is goed dat de Europese Unie begin dit jaar een algemeen verbod op de import van vis en vlees uit China heeft uitgevaardigd. Daar sta ik achter, ook al kan ik er persoonlijk aan failliet gaan'', zegt de Belgische vishandelaar Didier Boon, die al acht jaar vis uit China naar Europa haalt. De EU vaardigde op 31 januari een verbod uit omdat er regelmatig resten van het verboden antibioticum chlooramfenicol in partijen uit China werden aangetroffen.

Het is dan ook al jaren mis met de controle op de voedselveiligheid in China. De inspecteurs zijn veelal makkelijk omkoopbaar, en ook hun bazen binnen de provinciale en nationale overheid hebben vermoedelijk geen schone handen. De controle verloopt daarmee uiterst inefficiënt. Daarnaast kent China een enorme variëteit aan landbouwbedrijven, van kleine keuterboertjes tot enorme, industrieel werkende veeteeltbedrijven die dezelfde productienormen hanteren als hun Europese branchegenoten. Het is logistiek gezien een hele klus om een goed werkend controleapparaat voor al die bedrijven op te zetten. In Nederland heb je zo'n 60.000 boeren, in China zijn dat er wel 800 miljoen.

,,De Europese druk op China draagt er beslist toe bij dat China het probleem van de voedselveiligheid nu eindelijk serieus gaat nemen'', zegt Boon. ,,China besteedt er pas sinds een jaar echt aandacht aan, en dat komt zeker door de Europese druk. Maar het vernietigen van Chinese partijen die nu in de Europese havens liggen gaat te ver. Dat is niet meer constructief.''

Hij laat een Spaans keuringsrapport zien, waaruit blijkt dat in negen van de tien monsters uit een container garnalen die hij vanuit China naar Spanje verscheepte geen enkel spoor van chlooramfenicol werd aangetroffen. Het tiende monster was heel licht besmet: de waarde lag onder de 2 ppb (ppb staat for `part per billion', de gebruikelijke meeteenheid). ,,De Spanjaarden hebben die hele container vernietigd'', zegt hij verontwaardigd. ,,Dat klopt gewoon niet. De EU zegt dat de partijen uit China niet geschikt zijn voor menselijke consumptie. Dat bestrijd ik.''

Ook minister Shi Guangsheng van Buitenlandse Handel heeft begin deze maand tegenover de Nederlandse ambassadeur te kennen gegeven dat de beslissing van de EU ,,niet wetenschappelijk en niet eerlijk'' was, zo meldde de Chinese overheidskrant de People's Daily op 4 april. Shi lijkt daarvoor steun uit onverdachte hoek te krijgen: in een advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) van 20 augustus 2001, waarvan Boon een kopie heeft, concluderen de onderzoekers Janssen, Baars en Pieters dat garnalen die besmet zijn met waarden tussen de 1 en de 10 ppb ,,een verwaarloosbaar risico voor de volksgezondheid'' opleveren. De EU tolereert alleen waarden van 0, Amerika heeft geen moeite met waarden van 5. In de Chinese partijen zouden zich echter ook zendingen bevinden die wel 300 ppb's bevatten, en die daarmee wel degelijk een ernstig gezondheidsrisico opleveren.

Nederland stelt dat het gewoonweg niet anders kan dan besmette partijen vernietigen, omdat dat nu eenmaal moet volgens de Europese regelgeving. Volgens Li Chunfeng, divisiehoofd bij de Chinese overheidsinstantie die belast is met de voedselveiligheid, is Nederland veel strenger dan andere landen binnen de EU, die volgens hem wel bereid zouden zijn om de besmette partijen terug te sturen.

Boon lijkt het verstandig om China niet verder op de kast te jagen. Hij stelt dat China inmiddels wel degelijk de serieuze wil heeft om de controle te verbeteren, en dat het zinvol is om China bij dat immense karwei te ondersteunen. ,,Je kunt het ook laten'', zegt hij, ,,maar dat leidt dan wel tot een echte handelsoorlog.''