BOEKEN

Het presidentschap is een contract tussen een man en een volk, zo luidde het adagium van De Gaulle. Hoe het kon dat Lionel Jospin, een in het begin van de jaren negentig zo goed als van het toneel verdwenen politicus, terugkwam als presidentskandidaat en de strijd kon aanbinden met de zuurkoolliefhebber Jacques Chirac, valt te lezen in Frankrijk achter de schermen van Marc Chavannes (Prometheus/NRC).

Wie tot de tienduizenden Nederlanders behoort die in een onbewaakt ogenblik een oude, vervallen maar o zo romantische Franse boerderij met appelboomgaard hebben gekocht, leze Het gedroomde paradijs van Cees van Lotringen en Maurice Bood (Bert Bakker). In hun cultuurwijzer duiden zij de vele onzichtbare codes die in het dagelijks leven in Frankrijk gelden. Zo geven zij tips voor de benadering van de makelaar en duiden de consumpties in het café: aan een verse jus herken je de bourgeois, een ballon rode wijn wijst op een arbeider en mineraalwater op een bankemployé.

Net als zijn voorafgaande collega's citeert H.L. Wesseling in Frans met de Fransen (Bert Bakker) de berucht geworden uitspraak van minister Jorritsma, dat Frankrijk een mooi land is, maar dat het jammer is dat er Fransen wonen. Als enige merkt de hoogleraar geschiedenis op dat het niets anders is dan een citaat van generaal De Gaulle, die zelf regelmatig dezelfde verzuchting uitte. In zijn `kleine bijdragen tot de Frankrijkkunde' schrijft Wesseling observerend en onderhoudend, met een persoonlijke inslag over politiek en de voor het buitenland nogal raadselachtige manier waarop het Franse hoger onderwijs in elkaar zit.

De samenstellers van Zuidenwind (Prometheus) vroegen hun auteurs in te gaan op de wisselwerking tussen de Franse en de haar omringende culturen, ervan uitgaande dat er sprake is van een Romaanse factor in een grotere, Europese culturele identiteit. Wat zijn bijvoorbeeld de Romaanse invloeden geweest op religie, bestuur, recht en cultuur? Het leidde tot interessante, in vele richtingen uitwaaierende betogen uit allerlei disciplines, van geschiedenis en architectuur, journalistiek en taalkunde tot rechtspraak.

Aan het humanistische denken in Frankrijk door de eeuwen heen wijdde de Franse filosoof en taalkundige Tzvetan Todorov een mooie studie, De onvoltooide tuin (Atlas). Todorov buigt zich, aan de hand van de geschriften van Montaigne, Descartes, Rousseau, Montesquieu, Constant en Tocqueville over vragen van geweten en rede, van moraal en waarheid en legt verbanden met de grondslagen van de huidige Franse maatschappij.

Voor de liefhebber van culinair en sensueel genot, tenslotte, mag Histoires d'Oc (Vassallucci) van het Franse duo Gervais & Rouet niet onvermeld blijven. Het boek is een curieuze mengeling van een lofzang op het goede Bourgondische tafelen zoals de mossel, de zeeëgel, de olijf, het wilde zwijn en de onbespoten biet en een kookboek met onorthodoxe maar zeer uitvoerbare recepten, geïllustreerd met ondubbelzinnig erotische pentekeningen.