Vredesoverleg over Congo strandt op deling van de macht

Het vredesoverleg over Congo is vanmorgen in de Zuid-Afrikaanse gokstad Sun City op een mislukking uitgelopen. Een laatste poging van de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki om de besprekingen te redden, heeft vannacht niks uitgehaald.

De Verenigde Naties hebben gewaarschuwd voor een escalatie van de oorlog in Congo. VN-waarnemers melden grootscheepse troepenbewegingen in Oost-Congo. De gevechten in dat gebied namen deze week al sterk in hevigheid toe.

De besprekingen liepen stuk omdat de partijen het over een machtsdeling niet eens konden worden. De Congolese regering wist woensdag wel een akkoord te bereiken met rebellenbeweging MLC maar dat werd door de rebellenorganisatie RCD verworpen. Volgens dat akkoord zou president Joseph Kabila zijn positie behouden in afwachting van verkiezingen. MLC-leider Jean-Pierre Bemba zou premier worden in een overgangsregering. De RCD zou de voorzitter van het parlement mogen leveren.

De RCD noemde het een-tweetje van regering en MLC ,,een machtsgreep tegen het vredesproces''. Oeganda, dat een factie van de RCD steunt, zei dat de overeenkomst in strijd is met het vredesakkoord van Lusaka uit 1999. Ook president Mbeki verklaarde dat er geen sprake van een vredesregeling kan zijn als ,,een van de partijen buitenspel wordt gezet''.

De RCD heeft zich van meet af aan verzet tegen het aanblijven van Kabila. Maar de RCD zag wel heil in een compromisvoorstel van president Mbeki. Volgens dat plan zou Kabila een overwegend ceremoniële rol als president krijgen. Hij zou twee machtige vice-presidenten naast zich krijgen die door de twee grootste rebellenorganisaties zouden worden geleverd. Een premier zou worden gekozen door de gezamenlijke oppositiepartijen. Maatschappelijke organisaties zouden een voorzitter van het parlement mogen aanwijzen. Maar dit compromisvoorstel was voor de Congolese regering niet acceptabel.

De MLC controleert een groot deel van noord-Congo. De RCD heerst in het oosten van het land.

Het overleg in Sun City tussen regering, rebellen, oppositiepartijen en maatschappelijke groeperingen was onderdeel van een drie jaar geleden gesloten vredesakkoord dat regelmatig is geschonden. Ruim 360 afgevaardigden namen er aan deel. Het overleg zou aanvankelijk 45 dagen duren maar werd met een week verlengd in de hoop op een akkoord.