In Vopak is nooit echt geloofd

De bestaansreden werd nooit erkend, de bestuurskamer is een duiventil en de resultaten gaan onderuit. Het einde voor havenbedrijf Vopak nadert. ,,Als er geen draagvlak voor is, heb je een probleem.''

Wordt Vopak het tweede bedrijf na KPN dat op de beursvloer in tweeën wordt gehakt? De wildste geruchten over de toekomst van de Rotterdamse onderneming, nu nog actief in én tankopslag én in chemische distributie, doen al weken de ronde, maar vanochtend werd het zelfs de beurs te bar. De handel werd stilgelegd, maar Vopak is onvermurwbaar. Maandag pas wordt de nieuwe strategie uit de doeken gedaan, en geen dag eerder.

Aanleiding voor een `heroriëntatie' is er voldoende. De fusie tussen de havenbedrijven Pakhoed (tankopslag en chemische distributie) en Van Ommeren (tankopslag en scheepvaart) mag een mislukking worden genoemd. Hoewel Vopak in tankopslag en chemische distributie wereldmarktleider is, wilde het vanaf dag één niet lukken in de nieuwe combinatie. De winst ging onderuit, de beurswaarde leverde bijna een derde in en in drie jaar tijd moesten bij Vopak drie bestuursvoorzitters, twee bestuurders en twee president-commissarissen het veld ruimen. Het boterde nooit tussen de deftige reder (Van Ommeren) en de ruige stuwadoor.

Dat ontging de buitenwereld niet. Vorige week nog meldde zich een koper voor de tankopslag, de melkkoe van het bedrijf, waar de Britse investeringsgroep Doughty Hanson vorig jaar al 1,1 miljard euro voor over had. Dat is precies evenveel als de beurswaarde van Vopak vanmiddag. In 2001 wilde een Nederlandse investeerder heel Vopak kopen, maar toenmalig bestuursvoorzitter Ton Spoor hield ieder aanbod af omdat hij als een van de weinigen wel geloofde in de fusievoordelen.

Los van de blijkbaar verkeerde filosofie, die nu lijkt te worden opgegeven, werden bovendien grote fouten gemaakt. Vopak zette met de aankoop van het Britse Ellis & Everard voor 1,5 miljard euro zwaar in op chemische distributie, maar juist in de tankopslag werd het grote geld verdiend. Met dat geld hadden de nazaten van Van Ommeren liever de Noord-Amerikaanse markt voor tankopslag veroverd. In het afgelopen jaar vormde tankopslag 14 procent van de omzet, maar was goed voor bijna 70 procent van het resultaat.

Geen wonder dat de verkoop van de tankopslag wel eens is voorgesteld. Naar verluidt ook door commissaris Martijn van der Vorm, voorzitter van investeringsmaatschappij HAL, die goed is voor een belang van 39 procent. Volgens een consultant in de Rotterdamse haven zou de verkoop van tankopslag echter ,,het slachten van de kip met de gouden eieren zijn.'' Alle Vopak-opslagterminals in de wereld zijn volgens hem potentiële goudmijnen. ,,Zou je die verkopen dan amputeer je het bedrijf. De waarde van de tankopslag is meer dan de totale beurswaarde van Vopak. Dat er geen groei in die activiteit zou zitten, is een ernstige misvatting. Ik kan zo vijf grote, nieuwe projecten noemen.''

De druk op het bedrijf heeft de nieuwe bestuursvoorzitter G. Pruitt gedwongen met een nieuwe strategie voor het bedrijf te komen. Twee maanden geleden gaf hij al toe dat er geen enkele synergie zit tussen tankopslag en chemische distributie. Een splitsing ligt voor de hand, ook al is dat niet hetzelfde als het terugdraaien van de fusie, zo benadrukt K. Westdijk, tot de fusie topman van Pakhoed. ,,Als je gaat opsplitsen dan ontrafel je niet Pakhoed én Van Ommeren, maar alleen Pakhoed. Dat deed als enige zowel in tankopslag als chemische distributie.'' Ook de grondlegger van Vopak heeft geen geloof meer in een toekomst voor de combinatie. ,,Ik voelde me altijd heel comfortabel bij de combinatie van activiteiten, maar als daar bij aandeelhouders en bedrijf geen draagvlak voor is, heb je een probleem.''