In Saksen-Anhalt is het pessimisme aan de macht

In Saksen-Anhalt, economisch hekkensluiter in de Duitse federatie, zijn zondag verkiezingen. In de campagne draait het om banen en imago.

Op de immense Domplatz in het centrum van Maagdenburg lopen oudere mannen met rode lampionnetjes. Een beetje verlegen zijn ze er wel mee; de kaarsjes branden niet.

Maagdenburg is de hoofdstad van deelstaat Saksen-Anhalt, een kleine dunbevolkte vlek Midden-Duitsland, dat zich even het middelpunt mag wanen van de Duitse politiek. Zondag zijn er verkiezingen, de laatste test voor de Bondsdagverkiezingen dit najaar. Al weken doorkruisen de kopstukken van de landelijke politiek daarom de deelstaat. Om lokale partijgenoten een hart onder de riem te steken en om hun eigen profiel als pleitbezorgers van de door economische malaise geplaagde nieuwe deelstaten nog even bij te schaven.

De lampiondragers van de Domplatz waren gisteravond willige figuranten in een enscenering van de plaatselijke CDU. Het door de SPD geregeerde Saksen-Anhalt is de hekkensluiter in de Duitse federatie, de drager van de rode lantaarn. Nergens is de economische situatie zo beroerd als hier.

De werkloosheid beloopt 20,3 procent, de economie krimpt, de deelstaat bloedt leeg. Vorig jaar keerden 35.000, hoofdzakelijk jonge en goedopgeleide inwoners hun geboortegrond de rug toe om een baan te zoeken in het welvarende westen. Hoogste tijd voor politieke vernieuwing, zegt de CDU. De rode lantaarn moet weg.

Zo veel misère, dat slaat op het humeur. Saksen-Anhalt, zegt CDU-lijstaanvoerder Wolfgang Böhmer, een 66-jarige gynaecoloog, ,,is het land van het pessimisme''. Verantwoordelijk voor de economische neergang van de deelstaat en de larmoyante houding van haar inwoners is minister-president Reinhard Höppner. Met jarenlang gejammer en geweeklaag over de neergang heeft Höppner Saksen-Anhalt een slechte dienst bewezen, roept Böhmer. Höppner moet weg.

In de stromende regen krijgt Böhmer steun van Edmund Stoiber, kanselierskandidaat voor de christen-democraten en minister-president van het welvarende Beieren. Samen proberen ze de lampiondragers moed in te spreken. ,,Toen ze in Beieren nog in Lederhosen liepen werden hier al vliegtuigen gebouwd'', zegt Böhmer, verwijzend naar de Junker-fabrieken, symbool van het rijke industriële verleden van de regio. Stoiber kan het grapje wel waarderen en oreert over optimisme en kentering, over een nieuw begin. Terwijl het publiek klapt, zuigen de lampions zich vol water en vallen langzaam uiteen.

Saksen-Anhalt kent een bijzondere politieke constellatie. In Maagdenburg regeert een minderheidsregering van de SPD met gedoogsteun van de ex-communistische PDS, het zogenoemde Magdeburger Modell. Tijdens een debat in de gloednieuwe aula van de universiteit in Halle probeerde Höppner eerder deze week zijn beleid te verdedigen en het slechte imago van Saksen-Anhalt te relativeren. Geen andere deelstaat wist zo veel buitenlandse investeringen aan te trekken als juist zijn regio, stelde hij niet zonder trots.

Höppner wees op nieuwe bedrijvigheid in sectoren als chemie, machinebouw en voedingsmiddelenindustrie. Dat is mooi, pareerde Böhmer, maar juist die industrietakken zijn bijzonder kapitaalintensief. In een moderne raffinaderij wordt per arbeidsplaats 1 miljoen euro geïnvesteerd. De CDU wil liever het midden- en kleinbedrijf stimuleren, omdat juist daar de meeste banen kunnen ontstaan.

De desillusie die zich van de 2,6 miljoen inwoners van Saksen-Anhalt heeft meester gemaakt, weerspiegelt zich in de opiniepeilingen. De helft van de bevolking heeft helemaal geen interesse in politiek. Van de mensen die wel denken te gaan stemmen heeft de helft nog niet beslist op wie. Velen zoeken een alternatief voor de SPD. Böhmers CDU zou met 33 procent de grootste partij kunnen worden. Junior-partner PDS zou met 26 procent van de stemmen Höppners SPD wel eens voorbij kunnen streven. De liberale FDP, nu niet vertegenwoordigd in het deelstaatparlement, maakt een serieuze kans op een comeback.

Vier jaar geleden behaalde de rechts-extremistische DVU in Saksen-Anhalt uit het niets 12,9 procent van de stemmen. De DVU is nu geen factor van betekenis meer. Dit jaar probeert de Partei Rechtstaatliche Offensive van de Hamburgse senator Roland Schill het ongenoegen te mobiliseren. In Hamburg behaalde de populist Schill vorig najaar 19 procent van de stemmen en bracht zo een conservatieve coalitie aan de macht.