`Hij is dood, Astrid'

Alle zenders willen een eigen ziekenhuisserie. Die moeten beter worden dan `Medisch Centrum West', goedkoper zijn dan `ER', en drijven op diepgang èn spanning.

Wat zou ik zelf doen? Als je iemand aan zijn televisie wilt kluisteren moet je zorgen dat hij zich dat afvraagt. Hij voelt zich heerlijk als hij over leven en dood mag beschikken en wat leent zich daar beter voor dan ziekenhuisdrama. ,,Het heeft geen zin, Astrid. Hij is dood.'' Twee artsen geven na een spannende operatie toe dat verder reanimeren nutteloos is. Of stel je voor: twee patiënten in doodsnood bij de Eerste Hulp terwijl er maar één operatiezaal beschikbaar is. De ene is een dronken chauffeur en de andere het jonge meisje dat hij heeft aangereden. De man kwam als eerste binnen. Heerlijke dilemma's voor op de bank. Ziekenhuizen zijn onovertroffen speelplaatsen voor spannende televisieseries.

De dronken bestuurder en het meisje kwamen donderdagavond voor in de eerste aflevering van Trauma 24/7, de eerste van de drie nieuwe Nederlandse ziekenhuisseries die dit jaar op het scherm komen. Het genre is terug en dat heeft lang geduurd. Medisch Centrum West begon 15 jaar geleden en stopte in 1994.

De kritiek op Medisch Centrum West was hard destijds – `een slecht verfilmd doktersromannetje' – en de kijkers enthousiast: één op de drie Nederlanders keek. Jonge acteurs werden voor hun leven geketend aan de rol van dokter of verpleegster, zoals de boosaardige Rob Verhulst (dokter Eric Koning) en de goeiige Marc Klein Essink (dokter Jan van de Wouden). Bram van der Vlugt ziet er nog altijd uit als een chirurg. Half acterend Nederland deed een gastrolletje in het ziekbed.

Dat er op dit moment drie dramaseries tegelijk in productie zijn is opzienbarend. Achter de schermen speelt zich een tweede ontwikkeling af: bij alle drie de series is een creatief producer de baas en zijn de regisseurs inwisselbaar geworden. Het is het Amerikaanse systeem, dat de continuïteit waarborgt en waarmee alle langlopende successeries worden gemaakt. De Nederlandse televisie-industrie wordt volwassen.

Sinds Medisch Centrum West er in 1994 mee ophield, is de belangstelling voor zieken, dokters en verplegers nooit geluwd – er is wekelijks een eindeloze reeks operaties, documentaires en docusoaps te zien – maar niemand waagde zich aan fictie. Men droomde daarvan in televisiekringen, maar tegen het geweld van vooral het overdonderende Emergency Room (bij de AVRO sinds 1995) durfde niemand op. Behalve de NCRV, die 2 jaar geleden een twintigtal scenarioschrijvers om ideeën voor een medisch vervolgverhaal vroeg.

Goed vertellen

Terwijl die aan het schrijven waren, speelde ook Leo van der Goot, programmadirecteur van het commerciële RTL4, met het idee van een medische serie. Dat er dergelijk drama moest komen, ligt volgens hem voor de hand. ,,Er zijn maar enkele arena's voor succesvolle tv-series: politie, advocaten en artsen. In Nederland ontbrak het ziekenhuis en vorig jaar heb ik twee producenten gevraagd wat zij op dat terrein zouden willen maken.'' Van der Goot gaf ze enkele uitgangspunten: dat de afleveringen op zichzelf moesten staan en dat het spannende en goed vertelde verhalen moesten zijn. Veel concreter wilde hij niet zijn bij deze `pitch'-opdracht, ,,want dan blokkeer je de creativiteit. Maar er zal aan Medisch Centrum West zijn gerefereerd, het Britse Casualty is zeker genoemd en ook Chicago Hope.'' Casualty is een realistische BBC-serie over een ziekenhuis tegen de achtergrond van de problemen in de Britse gezondheidszorg en Chicago Hope is een ingetogener versie van ER. De producenten IDTV en Endemol bedachten een verhaal en stuurden eind vorig jaar een bandje dat liet zien hoe het zou kunnen worden. In Amerika een gebruikelijke gang van zaken, op de overzichtelijke Nederlandse tv-markt minder en het zou dan ook tot een verrassende ontwikkeling leiden.

Aalsmeer, half maart. In een kamertje met uitzicht op het dak praten mensen van Endemol over het scenario van het vijfde deel van Trauma 24/7. Elders in het voormalige veilinggebouw zijn de repetities voor deel 4 aan de gang. De scenaristen zijn bezig met deel 6. In een van studio's is een Eerste Hulp gebouwd waar de camera 360 graden in het rond kan bewegen. ,,Uniek voor Nederland'', zegt Willem Zijlstra, hoofd van de afdeling `Comedy, soap en drama' bij Endemol. ,,Meestal film je in een bestaand ziekenhuis en dan zit je met de beperkingen van de ruimte. Hier zijn overal doorkijkjes waarmee je spannende shots kunt maken en je kunt van alles met licht doen.'' En een studio houdt natuurlijk de kosten laag.

In het zolderkamertje zit creatief producent Vincent Schuurman de vergadering voor. ,,Net5 heeft de ruwe montage van deel 1 en 2 gezien en is bijzonder enthousiast, maar ze waarschuwen voor te veel glamour. Verder vind ik de gipskamer te klein, daardoor lijkt het net een soapdecor en dat is wat we beslist niet willen.'' Hij waarschuwt de anderen: ,,De scènes in de operatiekamer zijn leuk, maar we moeten niet gaan freaken met open buiken en zo, dan haken de mensen af.'' Even later geeft hij het woord aan Dennis Bots, de regisseur van deel 5. Hij is één van de vier regisseurs van de eerste reeks van 9 delen. ,,Hoeveel brancards heb ik en kan ik er een paar ambulances bij krijgen?'' vraagt Bots als hij scène voor scène het scenario begint door te nemen. Hij moet over een week filmen en wil duidelijkheid van productie, cameraman, kostuums, schmink en decorbouwers. ,,Wie speelt de rol van Frank?'' ,,We hebben het over Victor Löw gehad, of Pierre Bokma'', antwoordt Schuurman. ,,Het is nog niet rond, maar in ieder geval iets in die orde van grootte.''

,,Mag ik een vissenkom om in scène 7 doorheen te filmen'', vraagt de cameraman. ,,Een vierkante of een ronde'', wil de productieleidster weten. ,,Rond.''

In hoog tempo worden de scènes besproken. Een echte verpleegster geeft medische adviezen en zal ook bij de opnamen aanwezig zijn. In een van de volgende scènes krijgt een meisje een gipsverband. ,,Kan zij haar knuffel misschien inzwachtelen, zou ik leuk vinden'', zegt Bots. ,,Het is helemaal aan jou'', antwoordt producent Schuurman met een glimlach. ,,En mag Bart uit scène 31'', vervolgt de regisseur. Na enig overleg is Bart geschrapt. Aan het slot van de bijeenkomst steekt iemand zijn hoofd om de hoek van de deur: ,,Kleine vraag, dat gevecht, komt daar nog iemand voor?'' Schuurman: ,,Ik heb nog niets kunnen regelen op zo'n korte termijn.''

Trauma 24/7 wordt in hoog tempo gemaakt. De ervaring bij series als Goede Tijden Slechte Tijden en Westenwind helpt daarbij. Een aflevering van Trauma 24/7 moet in vier dagen op de band staan. Plus nog een dag voor de schaarse buitenopnames.

Dennis Bots (27) heeft na de Filmacademie afleveringen van Goudkust en Westenwind en de serie Rozengeur & wodka lime geregisseerd. Ziekenhuisseries zijn zijn passie. ,,En deze speelt nog wel op dezelfde afdeling als ER! Maar dit wordt minder spectaculair. We concentreren ons op de onderliggende verhoudingen van artsen en verplegers en wat de patiënten bij hen teweegbrengen. Het wordt heel Nederlands door de nuchterheid waarmee ze op het werk reageren.'' Het strakke productieschema bevalt hem wel. ,,Binnen beperkingen zo veel mogelijk resultaat halen vind ik mooi.''

,,ER is een lust en een last. Je probeert toch in de buurt van die kwaliteit te komen'', zegt Schuurman. Maar dat niveau van acteren, decors, regie en verhalen is onbereikbaar zolang het opgetelde budget van de drie Nederlandse dramaseries kleiner is dan dat van één aflevering van ER. Schuurman: ,,Maar iets als Medisch Centrum West kan echt niet meer in deze tijd, dat is te gênant voor woorden. Deze serie is een stap in de goede richting. Misschien zien de publieke omroepen eindelijk dat we hier goed drama kunnen maken.''

Gezien de nauwe band tussen Endemol en de commerciële zenders zou je verwachten dat Trauma 24/7 voor Leo van der Goot en zijn RTL4 wordt gemaakt. Maar `na lang wikken en wegen en praten' kwam die in december tot een andere keuze. Zijn `buikgevoel' – en nadrukkelijk niet de onderbuik – koos het plan van producent IDTV. Over de inhoud van de serie, die Intensive Care zal heten, wil Van der Goot weinig kwijt. Ook creatief producent Vera Jennes van IDTV zwijgt liever. Een woordvoerder wil slechts bevestigen dat de acteur Mark Rietman (Oud Geld, Familie, Paramaribo papers) de hoofdrol zal spelen. Later is aandacht welkom, maar nu zou meer zeggen maar reclamemaken voor de twee anderen, aldus IDTV. Van der Goot: ,,We haasten ons niet. De concurrent zal ons voor zijn, maar so be it.''

Vrouwen

Na de afwijzing door RTL4 kwam producent Endemol in contact met Net5, het vrouwenkanaal van de SBS-groep. ,,Wij zochten voor het voorjaar nog iets met redelijk veel prestige'', zegt Remco van Westerloo, programmadirecteur van Net5. ,,Dat het een ziekenhuisserie is geworden, is toeval. Trauma 24/7 is met 400.000 gulden per aflevering wel onze grootste investering tot dusver.'' Hij weet dat de serie voor de familiezender RTL4 bedoeld was. Daarom is de inhoud volgens Van Westerloo na wat brainstormen meer `upmarket' geworden en zijn de vrouwenrollen versterkt. De keuze van hoofdrolspeler Marc Klein Essink, de laatste jaren vooral bekend als presentator op RTL4, komt niet van Net5. ,,Ik had ook twijfels'', zegt Van Westerloo, ,,maar je bent zo vergeten dat hij dokter Jan van de Wouden was en tegenwoordig quizzen presenteert. Hij speelt met een hoop overtuiging en veel diepgang. Als één van de zeven of acht hoofdpersonen past hij naadloos in de serie.''

Na de eerste contacten is het heel snel gegaan, zegt Van Westerloo. ,,In december zijn we gaan praten en half maart begonnen de opnamen. Wij moesten de eerste zijn, want dan ziet de kijker ons als de enige echte.'' Ook Endemol had haast. Creatief producent Vincent Schuurman: ,,Wij willen de trend setten.'' Of de serie inderdaad deze week zou beginnen werd drie weken geleden onzeker toen RTL4 stelde dat Klein Essink volgens zijn contract niet bij concurrent Net5 als acteur mocht optreden. De zender spande een kort geding aan. De rechter besloot vorige week dat het wel mocht.

Intussen ging de NCRV haar eigen weg. Van de schrijvers die om ideeën voor een medische serie waren gevraagd reageerden een stuk of tien, zegt Suzanne Kunzeler, eindredacteur drama. ,,Daaruit is een klein clubje ontstaan dat is doorgegaan.'' Het doel was een breed toegankelijke serie die een paar jaar mee kon en zeker de helft goedkoper was dan De 9 dagen van de gier. Deze keer was 500.000 gulden per aflevering echt het maximum. Toen de scenario's klaar waren heeft de NCRV niet zelf de productie op zich genomen, maar bewust een commerciële producent gezocht. ,,Op scriptniveau is Baantjer niet goed, maar het ziet er wel heel mooi uit'', aldus Kunzeler. Endemol en producent Alain de Levita – die in november Endemol verliet en samen met Johan Nijenhuis (Costa!) het productiebedrijf NL begon – werden gevraagd. ,,We wilden kijken wie het inhoudelijk volgens onze wensen wilde maken en wie het goedkoopst was'', zegt Kunzeler. Opnieuw verloor Endemol en sinds 15 maart is De Levita aan het draaien.

,,Diepgang met een suikerlaagje'', zo omschrijft Kunzeler de serie die de naam Hartslag heeft gekregen. ,,Mooie locaties, mooie scripts en een mooie cast met Chris Zegers en Wil van Kralingen. En het gaat ergens over.'' Maarten Lebens (Madelief) is de hoofdschrijver en Frank Ketelaar (Bij ons in de Jordaan) doet ook een paar afleveringen. Volgens Kunzeler is met opzet afgezien van de dynamiek van een Eerste Hulp met alle bloed en actie. Er staan 10 delen gepland die deze herfst op het scherm komen. ,,Maar we gaan meteen door met scenario's voor een volgend seizoen.''

,,Het gaat in Hartslag over een oud rommelig ziekenhuis'', zegt creatief producent Alain de Levita (die o.a. Diamant, Baantjer en Spangen produceerde). ,,Jonge artsen strijden om een opleidingsplek. De directie moet het ziekenhuis beschermen tegen een poging het om te bouwen tot een medisch centrum. Verder komt veel drama uit de omgang met leven en dood van de patiënten. Het is nogal smeuïg. De NCRV wilde een breed publiek en ik heb geprobeerd hun traditie van kwaliteit te combineren met die commerciële wens. Het is geen elitaire serie zoals Russen of De gier.''

De plotselinge hausse is volgens hem niets bijzonders. ,,Je hebt altijd trage golfbewegingen. We hebben net veel talkshows, comedy's en politieseries gehad. In de VS zie je nu weer veel feelgood comedy's en die zijn wij ook aan het ontwikkelen. Een ziekenhuis is een lekkere locatie omdat het net als bijvoorbeeld een hotel of politiebureau een plek is waar mensen binnenkomen, even blijven en weer weggaan. En het spreekt enorm tot de verbeelding: een soort griezeleffect.''

`Trauma 24/7', wekelijks op Net5, donderdag, 20.30u. RTL4's `Intensive Care' en NRCV's `Hartslag' zijn dit najaar te zien. Dan begint ook `Spoed', een Vlaamse serie die de TROS heeft aangekocht.