Het feelgoodgevoel

Fotograaf Mario Testino is heel beroemd. Hij kwam vanuit Peru naar Londen om er als een komeet via de covers van Vogue, Harper's Bazaar en Vanity omhoog te schieten. De mensen die hij heeft geportretteerd zijn ook heel beroemd en gezamenlijk reisden ze langs het mediafirmament verder de sterrenhemel in.

Wie door Testino's laatst verschenen boek Portraits bladert – A3 formaat, meer kleur dan zwart-wit – ontmoet filmsterren, topmannequins en koninklijke figuren, met Liz Hurley, Nicole Kidman en Julia Roberts, met Naomi Campbell, Linda Evangelista en Kate Moss, met Lady Diana en de beeldschone Jordaanse koningin Rania, wier kroontje van dauwdruppels lijkt. De dames – schaars of op z'n mooist gekleed – zitten stevig in de plamuur, dragen `small' en duur, ze getuigen van veel zelfbewustzijn en van het `feelgoodgevoel', zoals dat heet, en dat etaleren ze door zo `turbo'-energiek en apetijtelijk mogelijk in beeld te komen. Desnoods zetten ze hun mond op standje onnozel, halen ze hun tepels te voorschijn of duiken ze gezamenlijk het bad in. En verschijnen ze eenmaal `dressed to kill' op een feestje dan lijken ze op wilde dieren die zich na jaren van opsluiting mogen uitleven in de jungle.

Wie wat langer naar Testino's Portraits kijkt, begrijpt steeds minder van die ego-sales promotion via de geësthetiseerde camera-geilheid. Het publieke leven van deze dames en heren staat weliswaar grotendeels in dienst van de lens, maar waarom moeten ze zich zo hysterisch gedragen? Je hunkert ineens naar een documentairefoto van zo'n zelfde mannequin, maar dan op straat betrapt met haar man of haar hondje.

De `koninklijke' opnamen zijn – zo braaf is Testino wel – feëriek, maar de minder bekende mode- en filmfiguren moeten vooral achterdochtig, woedend of ontoegankelijk ogen; sterker nog, hun blik zegt zoiets als `fuck you all!'. Een uitstraling die ook in de kunstachtige portretfotografie populair is geworden en die volgens het voorwoord te maken heeft met de agressieve wereld waarin wij leven. Ja, daar zal dit bevoorrechte wereldje wel veel last van hebben.

Vergeleken met Testino is de Amerikaanse Annie Leibowitz een wijze, klassieke fotografe. Het effectbejag bij haar portretten, gemaakt in dezelfde rangen en standen van film- en kunstwereld, rust niet op balorigheid en sensatiezucht, maar op verbeelding, inventiviteit en technische perfectie. Over entourage, aankleding en pose is grondig nagedacht om zodoende haar modellen uiterlijk iets karakterologisch mee te geven. Daarom klitten haar opnamen – menige ster associeer je meteen met dat ene monumentale moment dat Leibowitz vormgaf. Modefotograaf Testino is een man van zijn tijd. Ook wie niet in de mode zit, wordt mode. Van `antiglamour' via de `heroinchic' naar straks waarschijnlijk de `terroristlook'. De houdbaarheidsdatum is verlopen voordat je het in de gaten hebt.

Mario Testino: Portraits. A Bulfinch Press Book/Little, Brown and Company, Boston, New York, London, 127 blz. E98,25