Bedolven onder vla met echt fruit

The Courage Consort is een vleiend boek voor Nederland. Springt het ene personage op zijn `goede Nederlandse fiets', elders wordt opgemerkt dat alles in de Lage Landen `van betere kwaliteit was dan je verwachtte'; woorden als `boerenkool', `vla' en `havermout' worden als spannende exotica rondgestrooid in deze novelle. Zou de Engelse lezer er raad mee weten en er ook om moeten grinniken?

Faber koestert zijn geboorteland. Hij werd in Den Haag geboren en emigreerde op zevenjarige leeftijd met zijn ouders naar Australië; sinds 1993 woont hij in Schotland. Onderhuids, de vertaling van zijn succesvolle roman Under the Skin, werd als eerste uitgebracht in Nederland, als een `eerbetoon aan zijn geboorteland'.

Vorig jaar verscheen van hem The Hundred and Ninety-Nine Steps, een korte thrillerachtige novelle over een psychisch beschadigde jonge vrouw. Onlangs werd de Nederlandse vertaling daarvan gebundeld met de vertaling van zijn nieuwe novelle van ongeveer dezelfde omvang The Courage Consort. Een goed idee. Er zijn interessante parallellen en tegenstellingen, die ervoor zorgen dat de verhalen op elkaar betrokken kunnen worden. In beide verhalen is de hoofdrol weggelegd voor een emotioneel beschadigde vrouw, maar het ene verhaal heeft een happy ending, het andere een sad ending.

In The Courage Consort volgen we een vijfkoppig muziekensemble dat een week repeteert in een vakantiehuisje in `Duidermonde' (een zelfverzonnen Nederlands plaatsje). Het ensemble is vernoemd naar diens leider, Roger Courage. Op een nacht hoort Catherine, de ongelukkige echgenote van Roger, een `onmenselijke' schreeuw vanuit het bos. Het is haar angst die de spil van het verhaal vormt.

The Hundred and Ninety-Nine Steps was weliswaar spannend en onderhoudend, maar had te weinig literair gewicht om als zelfstandig werk te kunnen overtuigen. The Courage Consort is sterker wat humor, karakters en diepgang betreft. Mooi is ook de liefdevolle wijze waarop Faber over klassieke muziek schrijft. Anders dan in dat andere boek over een muziekensemble, An Equal Music van Vikram Seth, zijn de bespiegelingen over muziek niet dweperig maar verhogen ze de spanning. En passant wordt bijvoorbeeld het verschil tussen klassieke muziek en popmuziek geduid, waarbij je steeds sterker begint te vermoeden dat Nederlanders het beoogde publiek zijn van deze novelle: `bad popmusic lasts forever. Johan Strauss. Herman's Hermits. Father Abraham and the Smurfs. These things will never die.'

De vertaling was, evenals bij Onderhuids, in handen van Harm Damsma en Niek Miedema. Met de nodige creativiteit zijn ze te werk gegaan, wat soms tot mooie vondsten heeft geleid. Een Nederlander die Engels praat met een Nederlands accent zegt in het origineel: `Ferry goot' en `Ferry koet' in de Nederlandse vertaling. Op andere momenten zijn ze wat mij betreft iets te creatief geweest, bijvoorbeeld door namen van personages te veranderen. Waarom bijvoorbeeld heet Wim Waafels ineens Wim Waefels? Sommige effecten gaan in het Nederlands helaas verloren. Een voorbeeld: `The Times Literary Supplement was obscured by yoghurt, fresh apricots, cripsbreads, cheeses, avocados, cold meats, coffee, cartons of `Vla met echt fruit!', plastic flip-top containers of baby-wipes and eggs.' In de Nederlandse vertaling lezen we: `Het Times Literary Supplement werd bedolven onder de bekertjes yoghurt, verse abrikozen, pakken knackebröd, kazen, avocado's, koffie, pakken `Vla met echt fruit!', billendoekjes voor de baby en eieren.' Het is leuker deze zin in het Engels te lezen, omdat het Nederlandse pak vla er dan als een vreemdeling tussen uitspringt; bovendien zijn de vertalers de koude vleeswaren vergeten.

Faber heeft laten weten dat hij er trots op is dat hij in Nederland is geboren. Max Pam merkte enige tijd geleden in zijn recensie van Onderhuids terecht op dat we die zin wel eens zouden mogen omdraaien. Nederland mag er best een beetje trots op zijn dat Faber hier is geboren. The Courage Consort is een prachtig kleinood.

Michel Faber: The Courage Consort. Canongate Books, 122 blz. €15,95

Michel Faber: Honderdnegenennegentig treden. Het Courage Ensemble. Novellen. Vertaald uit het Engels door Harm Damsma en Niek Miedema, Podium, 220 blz. €20,–