Wij leven als beesten hier, meneer Jospin

Presidentskandidaat en premier Lionel Jospin was deze week tijdens de campagne op een school in een moeilijke wijk.

Hij wil een vraag stellen `over cultuur'. Te midden van het gewoel van de cameraploegen is een jongen van Noord-Afrikaanse herkomst erin geslaagd op een stoel te klimmen en ieders aandacht te vangen. Ook van degene voor wie de pers is uitgerukt. Lionel Jospin draait zich om en zegt lachend: ,,Kom maar op.'' De jongen haalt diep adem en roept: ,,Waarom leven wij als beesten in deze wijk?'' Het gezicht van Jospin betrekt. IJzig antwoordt hij: ,,Ik heb niet de indruk dat dat het geval is.'' Onmiddellijk weer vriendelijk lachend vervolgt hij zijn weg.

De Franse premier en presidentskandidaat was deze week op bezoek in Charleville-Mézières, in de Franse Ardennen. Als locatie voor het toelichten van zijn plannen voor het onderwijs, na veiligheid en werkgelegenheid de derde grote zorg van de Fransen, had zijn campagneteam een ZEP-school uitgekozen, een Zone d'Éducation Prioritaire in een moeilijke wijk.

De conciërge van de school deelt de indruk van Jospin niet. Leunend over de vensterbank van zijn ambtswoning zegt hij dat ,,de bewoners van deze in de jaren zeventig uit de grond gestampte wijk'' het vaak moeilijk hebben. Ieder weekeinde wordt er wel brand gesticht om en nabij de school, de ramen van zijn huis zijn niet meer te verzekeren. Maar hij wanhoopt niet en weigert ook bepaalde groepen de schuld te geven: ,,Het zijn net zo goed Franse jongeren als anderen.''

Zondag is de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen. Jospins grootste rivaal, president Jacques Chirac, heeft zojuist tijdens een bliksembezoek aan Corsica verzekerd dat het eiland zich niet `uit het Franse geheel' mag losweken. De premier, motor achter de autonomieplannen voor Corsica, verdedigt in Charleville-Mézières een traditioneel socialistisch thema, waarmee hij zich linkser kan positioneren dan hij tot voor kort heeft gedaan.

De peilingen geven Jospin aanleiding tot bezorgdheid. Volgens de ene komt Chirac als winnaar uit de strijd, volgens een andere halen de beide belangrijkste kandidaten in de tweede ronde op 5 mei ieder precies vijftig procent. Chirac wordt gehinderd door het succes van de extreem-rechtse kandidaat Jean-Marie Le Pen, Jospin ondervindt nog meer last van de `kleine' extreem-linkse kandidaten. Ze weten een steeds groter deel van zijn kiezerspotentieel voor zich te winnen door stevig stelling te nemen tegen grootkapitaal en mondialisering, sinds het begin van de spotjescampagne op 5 april.

Het kwam dan ook slecht uit dat douanebeambten, vertegenwoordigers van de gezondheidssector en nabestaanden van Tweede-Wereldoorlogslachtoffers de premier stonden op te wachten in de geboortestad van dichter Arthur Rimbaud. Niet toevallig midden in verkiezingstijd `Ook wij stemmen zondag' lieten spandoeken weten eiste de douane een verdubbeling van de risicotoeslag. Een stevig fluitconcert zette hun eis kracht bij, op de achtergrond loeiden de sirenes van hun dienstauto's.

Na afloop van het bezoek vormde de ene overheidsdienst, de Mobiele Eenheid, een kordon om de andere, de douane.

Jospin deed zijn best om niet over te komen als de schoolmeester die veel Fransen in hem zien. Hij weet dat ze om die reden kunnen besluiten om toch maar op de joviale Chirac te stemmen, ondanks diens `affaires'.

Toch kon Jospin het ook in Charleville-Mézières niet nalaten om de douanebeambten scherp terecht te wijzen.

Eerst had hij geluisterd naar vijf `getuigen', die zijn optreden voor een zaal met vijfhonderd leerkrachten inleidden met verhalen over het geweld en wangedrag van de jeugd op de school. [Vervolg JOSPIN: pagina 5]

JOSPIN

Jospin ontmoet alleen maar beleefde jongeren

[Vervolg van pagina 1] Na het aanhoren van de verhalen over de misstanden op de school, zei de premier dat men ,,als het over scholen gaat, praat over regels die het leven en de samenleving ons stellen''. Welnu, bij zijn aankomst op het vliegveld van Charleville had hij al een delegatie van de douane te woord gestaan. Die had hem beloofd hun protest daarbij te laten. ,,Het zou goed zijn als ook volwassenen de regels respecteren en zich aan hun woord houden'', zo besloot Jospin zijn terzijde.

Zijn strengheid werd hem wellicht ook ingegeven door het succes van de rechtse kandidaat François Bayrou. Die haalde dagenlang de pers met een simpel bezoek aan een moeilijke wijk in Straatsburg. Nadat jongeren met stenen hadden gegooid, ging Bayrou met hen praten. Tijdens het gesprek stak hij zijn handen in zijn zakken – waarin hij de hand van een 10-jarig jongetje aantrof. Spontaan haalde Bayrou uit en gaf de jongen een draai om zijn oren. Hoewel hij er in eerste instantie even beduusd van was als het zakkenrollertje, begreep hij, `zelf vader van vijf kinderen', al snel dat zijn reflex te verzilveren was. ,,Het wordt de hoogste tijd dat volwassenen hun taak van volwassenen serieus nemen'', zo verklaarde hij zijn daad, die de kiezer in de peilingen met twee extra procentpunten honoreerde.

Afgezien van de kritische vragensteller ontmoette Jospin geen lastige jeugd. Integendeel, in de zaal waar hij vijfhonderd leerkrachten toesprak zei hij `alleen maar beheerste, beleefde, vriendelijke' jongeren gesproken te hebben tijdens zijn bliksembezoekje aan de school. Terloops de loftrompet stekend over zijn meegekomen minister van Onderwijs Jack Lang gehuld in een lange, modieuze donsjas met capuchon terzijde gezeten –, beijverde hij zich om de alarmerende verhalen van de vijf `getuigen' te relativeren. Er was volgens hem wel degelijk vooruitgang geboekt in de twintig jaar dat de ZEP-kwalificatie bestaat. Volgens dat systeem krijgen moeilijke scholen extra middelen en leerkrachten toegewezen. Klassen tellen nooit meer dan vijfentwintig leerlingen.

Wijdbeens op een krap podiumpje gezeten wees Jospin, zelf van 1988 tot 1992 minister van Onderwijs, zijn gehoor in de snikhete zaal erop dat links ,,altijd voorrang heeft gegeven aan de school, wat geenszins opgaat voor rechts.'' Niet voor niets had rechts voordat hij aantrad vierduizend banen in het onderwijs geschrapt en zijn regering er maar liefst 45.000 gecreëerd. Hij vergat niet ook het `uitstekende werk' van het onderwijzend personeel, bijna een miljoen kiezers, te prijzen en hij hoopte de komende jaren samen met hen `aan dit verhaal verder te schrijven'.

De conciërge heeft net als enkele bewoners van omringende flatgebouwen een spandoek uitgehangen met de woorden `Jospin Président'. Hij en zijn vrouw, met de baby op haar arm, zwaaien enthousiast naar de favoriete kandidaat. Die heeft als voorstander van de verbreiding van het Engels onder de Fransen zojuist een les bijgewoond. `Hhhhhow old are you?', zei de juf, die niet tevreden was over de uitspraak van de geblazen `h'. Op haar commando werd er flink geblazen. Ten afscheid zei het hoge bezoek: `Goodbye lads and girls'.